2025 İklim Felaketleri Açısından En Maliyetli Yıllardan Biri: Rapor

Cumartesi 27 Aralık 2025 - 16:16

Bu sonbaharda Güneydoğu Asya'daki siklonlar ve seller 1.750'den fazla insanın ölümüne ve 25 milyar dolardan (19 milyar sterlin) fazla hasara neden olurken, Kaliforniya'daki orman yangınlarında ölü sayısı 400'ü aştı ve 60 milyar dolarlık hasara yol açtı. Bu bilgiler, yılın en maliyetli iklimle ilgili felaketleri üzerine yapılan bir araştırmaya dayanıyor.

Binlerce insanın yerinden edildiği Çin'deki yıkıcı seller, yaklaşık 12 milyar dolarlık hasara ve en az 30 can kaybına yol açarak en maliyetli üçüncü felaket oldu.

Christian Aid yardım kuruluşunun yıllık raporuna göre, 2025'in en kötü 10 iklimle ilgili felaketi, 120 milyar dolardan fazla sigortalı kayba neden oldu.

Gerçek kayıpların çok daha yüksek olması muhtemeldir, çünkü yalnızca sigorta maliyetleri güvenilir bir şekilde ölçülebilmiştir. Hayat kayıpları, yerinden edilme ve geçim kaynaklarının kaybı gibi insani maliyetler hesaplanamaz.

Bu gibi yıkıcı olaylar genellikle "doğal afetler" olarak gruplandırılır, sanki bunlar sadece normal hava değişimlerinin sonuçlarıymış gibi. Ancak raporun yazarlarına göre bu bir yanılgıdır.

Imperial College London'da atmosfer fiziği alanında emekli profesör olan Joanna Haigh, insan kaynaklı iklim krizi nedeniyle yıkıcı olayların sıklığının ve şiddetinin arttığını söyledi. "Dünya, nasıl çözüleceğini zaten bildiğimiz bir kriz için giderek daha yüksek bir bedel ödüyor. Bu afetler 'doğal' değil; fosil yakıt genişlemesinin ve siyasi gecikmenin kaçınılmaz sonucudur," dedi.

Afetlerin ekonomik maliyeti, insanların ve işletmelerin sigortayı karşılayabildiği gelişmiş ülkelerde genellikle daha yüksek olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerdeki gerçek bedel çok daha yüksek olabilir. Power Shift Africa düşünce kuruluşunun direktörü Mohamed Adow şunları söyledi: “Zengin ülkeler felaketlerin maliyetini hesaplarken, Afrika, Asya ve Karayipler'deki milyonlarca insan kaybedilen canları, evleri ve gelecekleri hesaplıyor. 2026'da hükümetler başlarını kuma gömmeyi bırakmalı ve ön saflardaki insanlara gerçek destek sağlamaya başlamalıdır.”

En büyük 10 listesi, gezegene verilen zararın tamamını yansıtmaktan çok uzak: Raporda, her biri 1 milyar dolardan daha az hasara yol açan 10 büyük aşırı hava olayı daha incelendi ve daha az maliyetli birçok örnek her iki listeye de giremedi.

Rapor ayrıca, 1,4 milyondan fazla insanın yerinden edildiği ve 5 milyar dolarlık hasara yol açan Filipinler'deki bir dizi tayfunu da vurguladı.

Yıl boyunca felaketler biriktikçe dünyanın tüm bölgeleri etkilendi. İran'daki kuraklık, Tahran'ın 10 milyon sakininin tahliyesini tehdit ediyor. Nisan ayında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ni, ardından Mayıs ayında Nijerya'yı seller vurdu ve 700 kişi hayatını kaybetti. Hindistan ve Pakistan'daki seller 1860'tan fazla kişinin ölümüne, yaklaşık 6 milyar dolarlık hasara ve yalnızca Pakistan'da 7 milyondan fazla insanın etkilenmesine neden oldu.

Gelişmiş dünyada ise İber Yarımadası'nda rekor kıran yangınlar yaşandı, Kanada'da kuraklık baş gösterdi ve İskoçya'da rekor sıcaklık dalgaları görüldü.

Bu yıl Kasım ayında Belém'de düzenlenen BM iklim zirvesi Cop30'da, zengin ülkeler yoksul ülkelerin aşırı hava koşullarının etkilerine uyum sağlamasına yardımcı olmak için ayrılan finansman miktarını üç katına çıkarmayı kabul etti. Ancak 2035 yılına kadar 120 milyar dolara ulaşması beklenen bu üç katına çıkarma bile, gelişmekte olan ülkelerde ihtiyaç duyulan tüm korumayı finanse etmek için yeterli olmayacak.

Christian Aid'in CEO'su Patrick Watt, dünyanın sera gazı emisyonlarını azaltıp fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmadığı sürece, aşırı hava koşullarının yol açtığı hasarların faturasının artmaya devam edeceğini ekledi.

“Bu iklim felaketleri, fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hızlandırmazsak bizi nelerin beklediğine dair bir uyarı niteliğinde,” dedi. “Ayrıca, özellikle kaynakların kısıtlı olduğu ve insanların iklim şoklarına karşı özellikle savunmasız olduğu küresel güneyde, uyum sağlama ihtiyacının aciliyetini de vurguluyorlar.”

COP30'da, ülkelerin fosil yakıtlardan kademeli olarak vazgeçmeleri için yol haritaları üzerinde çalışmaya başlama girişimi, tüm ülkeler için zorunlu bir görev olmaktan ziyade gönüllü bir girişim statüsüne indirgendi. Bununla birlikte, bu yıl COP30 ev sahibi Brezilya'nın öncülüğünde ve Nisan ayında Kolombiya tarafından düzenlenecek, yol haritası çabasına destek veren 80'den fazla ülkenin katılması beklenen fosil yakıtlar üzerine özel bir konferansta çalışmalara başlanacak.