ABD, Çin'in Gizli Nükleer Deneme Yaptığı İddiasını Yeni Ayrıntılarla Açıkladı

Çarşamba 18 Şubat 2026 - 13:00

ABD'li üst düzey bir yetkili, Çin'in Haziran 2020'de yer altında bir nükleer deneme yaptığını iddia etti ve patlamayla ilgili yeni ayrıntılar sundu.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Yeaw, Washington'daki Hudson Enstitüsü düşünce kuruluşunda düzenlenen bir etkinlikte, Kazakistan'daki uzaktan sismik bir istasyonun, 22 Haziran 2020'de Çin'in batısındaki Lop Nor test sahasında 720 kilometre (450 mil) uzaklıkta 2,75 büyüklüğünde bir "patlama" ölçtüğünü söyledi.

Yeaw, "O zamandan beri ek verilere baktım. Bunun bir patlamadan, tekil bir patlamadan başka bir şey olma olasılığı çok düşük," dedi ve verilerin maden patlamalarıyla tutarlı olmadığını ekledi.

Nükleer mühendislik alanında doktora sahibi olan eski bir istihbarat analisti ve savunma yetkilisi olan Yeaw, "Bu aynı zamanda bir depremle de tamamen tutarlı değil," dedi. "Bu... nükleer patlayıcı testinden bekleyeceğiniz şey."

Nükleer test patlamalarını tespit etmekle görevli Kapsamlı Nükleer Test Yasağı Anlaşması Örgütü, Yeaw'ın iddiasını güvenle doğrulayacak yeterli verinin olmadığını söyledi.

Washington'daki Çin Büyükelçiliği sözcüsü, Çin'in nükleer test yaptığı iddiasının "tamamen asılsız" olduğunu ve ABD'nin nükleer testlerine "yeniden başlamak için bahaneler uydurma" girişimi olduğunu söyledi.

Çin Büyükelçiliği sözcüsü Liu Pengyu, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, "Bu, nükleer hegemonyayı hedefleyen ve kendi nükleer silahsızlanma sorumluluklarından kaçınmayı amaçlayan siyasi bir manipülasyondur" dedi.

Liu, "Çin, ABD'yi beş nükleer silah devletinin nükleer testlerden kaçınma taahhüdünü yeniden teyit etmeye, nükleer testlere karşı küresel mutabakatı desteklemeye ve uluslararası nükleer silahsızlanma ve yayılmama rejimini korumak için somut adımlar atmaya çağırıyor" diye ekledi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve Rusya ile birlikte, 5 Şubat'ta süresi dolan son ABD-Rusya stratejik nükleer silah sınırlama anlaşması olan Yeni START'ın yerine geçecek bir anlaşma müzakereleri için Çin'e baskı yapıyor.

Anlaşmanın süresinin dolması, dünyanın hızlanan bir nükleer silahlanma yarışının eşiğinde olduğu endişelerini artırdı.

1996 yılında imzalanan ancak onaylamayan nükleer test yasağı anlaşmasını imzalayan Çin, ABD'nin bu ayın başlarında uluslararası bir konferansta ilk kez ortaya attığı iddiayı reddetti. Çin'in son resmi yer altı testi 1996 yılında gerçekleşti.

Kazakistan'daki PS23 sismik istasyonu, Kapsamlı Nükleer Test Yasağı Anlaşması Örgütü (CTBTO) tarafından işletilen küresel bir izleme sisteminin parçasıdır.

Örgütün yürütme sekreteri Robert Floyd, yaptığı açıklamada, PS23 istasyonunun 22 Haziran 2020'de 12 saniye arayla "iki çok küçük sismik olay" kaydettiğini söyledi.

Floyd, CTBTO'nun izleme sisteminin 500 metrik ton (551 ton) TNT veya daha fazla güce sahip nükleer test patlamalarıyla tutarlı "olayları" tespit edebildiğini belirtti.

Floyd, "Bu iki olay bu seviyenin çok altındaydı. Sonuç olarak, yalnızca bu verilerle, bu olayların nedenini güvenle değerlendirmek mümkün değil" dedi.

Yeaw, Çin'in, cihazın çevredeki kayaya gönderdiği şok dalgalarının büyüklüğünü azaltmak için büyük bir yeraltı odasının içinde patlatıldığı "ayırıcı" olarak bilinen bir yöntem kullanarak testi gizlemeye çalıştığını söyledi.

Çin gibi ABD de test yasağını imzaladı ancak onaylamadı. Uluslararası hukuka göre, her iki ülke de anlaşmaya uymakla yükümlüdür.

ABD, son yer altı nükleer testini 1992'de gerçekleştirdi ve nükleer savaş başlıklarının düzgün çalışmasını sağlamak için gelişmiş araçlar ve süper bilgisayar simülasyonları kullanan milyarlarca dolarlık bir programa güveniyor.

Çin, Trump'ın Yeni START'ın yerine geçecek üçlü bir anlaşma müzakere etme çağrısını reddetti ve stratejik nükleer cephaneliğinin dünyanın en büyük nükleer güçleri olan Washington ve Moskova'nınkine kıyasla çok küçük olduğunu savundu.

Pentagon, Çin'in şu anda 600'den fazla operasyonel savaş başlığına sahip olduğunu ve stratejik nükleer gücünü büyük ölçüde genişlettiğini söylüyor. Çin'in 2030 yılına kadar 1.000'den fazla savaş başlığına sahip olacağını öngörüyor.