ABD, tartışmalı vakfın yerine yeni bir Gazze yardım modeli düşünüyor

Cuma 24 Ekim 2025 - 14:15

Amerika Birleşik Devletleri, tartışmalı Gazze İnsani Yardım Vakfı'nın (GHF) yerini almayı hedefleyen, Gazze'ye insani yardım ulaştırmak için yeni bir yaklaşım düşünüyor. Henüz kavramsal aşamada olan plan, lojistiği iyileştirmek, uluslararası güveni yeniden tesis etmek ve iki yıl süren savaş ve yardım dağıtım tartışmalarının ardından bölgedeki artan insani ihtiyaçlara yanıt vermek üzere tasarlandı.

Üst düzey bir ABD yönetim yetkilisine göre, "Gazze halkına etkili bir şekilde yardım ulaştırmak için çeşitli yaklaşımlar değerlendiriliyor; ancak henüz hiçbir şey kesinleşmedi." Öneri, ABD'nin kıtlık ve hastalık uyarıları arasında, bölgeye sınırlı yardım konvoylarının girmesine izin veren 13 günlük kırılgan ateşkesin ardından gıda, su ve tıbbi malzeme dağıtımını artırmaya çalıştığı bir dönemde geldi.

Planın merkezinde, İsrail güçlerinin çekildiği bölgeler boyunca 12 ila 16 güvenli yardım merkezinden oluşan bir ağ olan "Gazze İnsani Yardım Kuşağı"nın oluşturulması yer alıyor. Bu merkezler, temel ihtiyaç maddelerinin dağıtımı, tıbbi tesislerin, mobil mutfakların ve geçici barınakların yanı sıra elektrik şebekeleri, kanalizasyon şebekeleri ve su sistemleri gibi altyapı onarımları için operasyonel üsler olarak hizmet verecek çok amaçlı merkezler olarak faaliyet gösterecek.

Acil insani yardımın yanı sıra, plan, militanların af karşılığında silahlarını teslim edebilecekleri "gönüllü uzlaşı tesisleri" ve silahsızlanmayı desteklemekle görevli uluslararası bir istikrar gücü için "ileri harekât üsleri" öngörüyor. ABD liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi (CMCC), operasyonel omurgayı yönetecek ve BM kuruluşları ile STK'ların, uygulama tarihinden itibaren 90 gün içinde CMCC aracılığıyla yardımları yönlendirmesini gerektirecek. Gerçek zamanlı gözetim sağlamak ve yağma veya müdahaleyi önlemek için drone gözetlemesi de öneriliyor.

İnsani hedeflerine rağmen, plan yardım kuruluşları arasında endişelere yol açtı. Eleştirmenler, yardımları militarize etmek ve tarafsızlığı baltalamakla suçlanan Gazze İnsani Yardım Vakfı ile ilgili hataların tekrarlanma riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Birçok uluslararası kuruluş daha önce bu nedenlerle GHF ile çalışmayı reddetmişti.

Taslak çerçeve, GHF'nin BAE, Fas Kızılhaçı ve ABD merkezli bir Evanjelik Hristiyan örgütü olan Samaritan's Purse gibi diğer insani aktörlerle değiştirilmesini veya bu aktörlerin bünyesine katılmasını öneriyor. Önerilen sistem, depolama için güvenli depolar, günlük teslimatlar için lojistik merkezleri ve temel altyapıyı eski haline getirmek için yeniden inşa birimlerini içeriyor. Büyük topluluk mutfakları ve fırınlar, yerinden edilmiş ailelere her gün binlerce öğün yemek sağlayacak.

GHF faaliyetlerini sonlandırmaya başladı, ancak Kasım ayına kadar devam etmesi için yeterli fonu elinde tutuyor. Avrupa hükümetleri, güveni zedeleyen silahlı eskortlar ve kısıtlı bölgelerle olan ilişkisi nedeniyle örgütün gelecekte herhangi bir rol üstlenmesine şiddetle karşı çıkıyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), BM kuruluşlarının ve büyük yardım gruplarının ilk CMCC koordinasyon toplantısına katıldığını doğrulayarak yeni çerçeveye dahil olma isteğini belirtti.

Şimdilik, Washington'ın önerisi iddialı, tartışmalı ve politik olarak hassas bir taslak olarak kalmaya devam ediyor. Başarısı yalnızca operasyonel verimliliğe değil, aynı zamanda bağışçılar, yardım kuruluşları ve Gazze halkı arasında güvenin yeniden inşasına da bağlı olacaktır. Batılı bir yetkilinin belirttiği gibi, "Gazze'nin sadece yeni yapılara değil, güvene de ihtiyacı var. Bu olmadan, ne kadar gelişmiş olursa olsun hiçbir plan ayakta kalamaz."