Akdeniz'de ultra yüksek enerjili bir nötrinonun tespiti dünyada bir ilk

Perşembe 13 Şubat 2025 - 15:46

Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi, uluslararası KM3NeT iş birliğinin bir parçası olarak Çarşamba günü Nature adlı uzman dergisinde yayınlanan keşfe katkıda bulunan bir basın bülteninde, "Bu, şu anda Akdeniz'in dibinde inşa edilen devasa bir dedektör olan KM3NeT teleskopundan elde edilen dikkate değer bir sonuçtur" dedi.

Basın bülteninde, binlerce ışık sensöründen oluşan KM3NeT gözlemevinin, "küresel ölçekte daha önce tespit edilen tüm nötrinoların enerjisinden otuz kat daha fazla, yaklaşık 220 petaelektronvoltluk benzeri görülmemiş bir enerjiye sahip bir nötrino" tespit edebildiği belirtiliyor.

Ayrıca, kaynağının incelenmesiyle bu ultra enerjik nötrinonun "patlayan yıldızlar veya kara delikler gibi kataklizmik olaylar hakkında eşsiz ipuçları ortaya çıkarabileceğini" de sözlerine ekledi.

"Evrende bol miktarda bulunmalarına rağmen nötrinolar maddeyle çok az etkileşime girerler, bu da bu 'hayalet parçacıkların' tespit edilmesini zorlaştırır. Fransız araştırma merkezi, "Bir elektronun kütlesinden bir milyon kat daha düşük kütleye sahip olan bu kozmik haberciler, kozmik olaylar sırasında düz bir çizgide yayılıyor" açıklamasını yapıyor ve bu parçacıkların incelenmesinin "bunların ortaya çıktığı aşırı astrofiziksel olaylar hakkında, daha klasik yöntemlerle erişilemeyen değerli bilgiler" sağlayacağına inanıyor.

KM3NeT dedektörünün yapımını ağırlıklı olarak Fransa, İtalya ve Hollanda finanse ediyor.

Bu dedektörler Akdeniz'in derinliklerindeki iki stratejik noktaya yerleştirildi: Sicilya (İtalya) açıklarında yüksek enerjili astronomiye adanmış ARCA ve Toulon (Fransa) yakınlarındaki düşük enerjilerin incelenmesinde uzmanlaşmış ORCA. Okyanus derinliklerine yerleştirilmeleri, aşırı ve ulaşılması zor bir ortamda çalışabilmeleri için uzayda kullanılanlara benzer ileri teknolojik çözümler gerektiriyordu.

Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'ne göre bilim insanları "şeffaf bir ortam, 1000 metrenin altında dağınık ışık ve atmosferik arka plan gürültüsünün olmaması, nötrinoların tespitiyle ilişkili bir olgu olan Çerenkov ışığının gözlemlenmesi için ideal koşullar"dan yararlanıyor.