Amerikan fonlarının dondurulmasının ardından Fas derneklerinin geleceği belirsiz

Cuma 21 Şubat 2025 - 09:05

Fas'ta Amerikan yardımlarının dondurulmasının sonuçları üzerine yapılan son anket, yardımların aniden kesilmesinin ardından ülkedeki birçok yerel derneğin büyük zorluklarla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. ABD Başkanı Donald Trump, 24 Ocak 2025'te uluslararası yardımları askıya alma yönündeki sürpriz kararıyla Fas'taki birçok yapıyı belirsizliğe sürükledi.

Mara örgütünün insan hakları seferberliği ortakları için yaptığı araştırma, Amerikan desteği alan derneklerin yarısından fazlasının fon yetersizliği nedeniyle planladıkları faaliyetleri iptal etmek zorunda kaldığını ortaya koydu. Ankete katılanların yüzde 17'si ise fonların dondurulduğu tarihten sonra yapılan bazı harcamaların henüz karşılanmadığını belirtti.

Özellikle faaliyetlerini sürdürme mücadelesi veren dernekler için zorluklar daha da büyük oluyor. Kuruluşların yaklaşık yüzde 25'i çalışanlarının maaşlarını ödeyemediklerini, yüzde 22'si ise kira ve ekipman gibi temel işletme giderlerini karşılamakta zorluk çektiklerini dile getirdi. Ayrıca derneklerin yüzde 11'i personel çıkarmak zorunda kaldı.

Ankette ayrıca kararın dernekler ve ortakları arasındaki iletişime olan etkileri de vurgulanıyor. Ankete katılanların %70'inin fon dondurma kararını medyadan veya gayriresmî olarak, çoğunlukla diğer ortaklardan öğrendiği, bunun da şeffaflık ve resmi iletişim eksikliğine işaret ettiği belirtiliyor. Karar açıklanır açıklanmaz doğrudan bilgilendirilenlerin oranı sadece yüzde 19 iken, kararın açıklanmasından sonraki ilk günlerde net bilgiye ulaşmakta zorluk çektikleri görüldü.

Bazı dernek yöneticileri, ilk aşamalarda ana bağışçılarıyla yaptıkları temaslarda, fonların askıya alınmasının sadece bir söylenti olduğu ve faaliyetlerine normal şekilde devam etmeleri yönünde kendilerine güvence veren açıklamalar yapıldığını söyledi. Ancak bazıları ise devam eden projelerinin aniden sona ermesine neden olan yerine getirilmemiş sözleşmesel taahhütler konusunda endişelerini dile getirdiler.

Bu anket özellikle Amerikan fonlarından yararlanan büyük uluslararası örgütlerle ortaklıkları olan Faslı dernekleri ve yerel grupları hedef aldı. 4-16 Şubat 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen anket, 2023 yılında yaklaşık 188 milyon dolar ABD dış yardımı alan ve Mısır'dan sonra Kuzey Afrika'da ABD'den en çok yardım alan ikinci ülke haline gelen Fas'taki kâr amacı gütmeyen sektörün doğrudan etkileneceğini ortaya koyuyor.

Fon dondurulması ülkedeki çeşitli program ve faaliyetleri etkileyerek, kalkınma ve insan haklarının savunulması için çalışan yerel derneklerin sürdürülebilirliğini sorgulattı. Bu durum böyle devam ederse kaynak yetersizliği toplumsal krizi daha da kötüleştirme ve Fas'ın kalkınma çabalarına zarar verme riski taşıyor.