Birleşmiş Milletler, sakız arabik ticaretinin Sudan çatışmasını finanse edebileceği konusunda uyarıda bulundu

Cuma 17 Temmuz 2026 - 11:29

Birleşmiş Milletler, sakız arabik uluslararası ticaretinin, Sudan'daki devam eden çatışmayı istemeden finanse edebileceği konusunda uyarıda bulundu ve hükümetler ile şirketleri ülkeye bağlı tedarik zincirlerinin denetimini güçlendirmeye çağırdı.

Bu uyarı, Sudan'daki çatışmanın dünyanın en büyük insani krizlerinden birini tetiklemeye devam etmesiyle geldi; milyonlarca insan yerinden edildi ve altyapı ile geçim kaynaklarına yaygın zararlar verildi.

Sudan, sakız arabik üretiminde dünya lideridir ve küresel pazarın çoğunluğunu sağlamaktadır. Akasya ağaçlarından toplanan doğal reçine, gazlı içecekler, ilaçlar, gıda ürünleri, kozmetik ve diğer sanayi ürünlerinin üretiminde yaygın olarak kullanılmakta olup, birçok uluslararası endüstri için önemli bir bileşendir.

BM'ye göre, önemli miktarda sakız arabik ürününün, çatışmadan etkilenen bölgelerden geçerek komşu ülkelere taşındığı ve yeniden ihraç edildiği bildirilmiştir. Bu durum, ürünün gerçek kaynağını doğrulamayı giderek zorlaştırmaktadır.

İnsan hakları yetkilileri, çatışma bölgelerinden sakız arabik temin eden işletmelerin, tedarik zincirleri dikkatle izlenmezse artan risklerle karşılaşabileceğini uyardı. Şirketlerin, satın alma uygulamalarının insan hakları ihlallerine dolaylı olarak katkıda bulunmadığından veya etkilenen bölgelerdeki silahlı gruplara mali destek sağlamadığından emin olmaları gerektiğini vurguladılar.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, şirketlerin kapsamlı bir durum tespiti yapmalarını istedi ve çatışmadan etkilenen tedarik zincirlerinde faaliyet gösteren işletmelerin, ticari faaliyetleriyle ilişkili olası insan hakları risklerini belirleme, önleme ve azaltma sorumluluğu taşıdıklarını vurguladı.

Rapor ayrıca, yerel üreticilerin karşılaştığı zor koşullara dikkat çekmekte; birçok üreticinin, şiddetin tarımsal toplulukları etkilemeye devam etmesi nedeniyle güvensizlik, yağmalama ve geçim kaynaklarındaki kesintilerle karşılaştığı bildirilmiştir.

Uzmanlar, çatışma mineralleri ve doğal kaynakların tarihsel olarak dünyanın çeşitli bölgelerinde silahlı çatışmaları finanse etmede rol oynadığını belirtmektedir. Tedarik zinciri şeffaflığını artırmanın ve uluslararası işbirliğini güçlendirmenin, çatışma finansmanı riskini azaltmak ve Sudan'daki meşru üreticileri korumak ile sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı desteklemek için gerekli adımlar olduğunu savunuyorlar.