Birleşik Arap Emirlikleri, devasa çöl kampüsüyle yapay zekaya büyük yatırım yapıyor

Çarşamba 10 Aralık 2025 - 10:20

Abu Dabi: Abu Dabi çölünün derinliklerinde, Paris'in dörtte biri büyüklüğünde devasa bir yapay zeka kampüsü yükselmeye başlıyor; bu, petrol zengini Birleşik Arap Emirlikleri'nin ekonomisini dönüştürmeye yardımcı olacağını umduğu teknolojiye yaptığı en cesur yatırım.

Yüksek vinçler gürültü çıkarırken, aşağıda uzun, alçak binalar şekilleniyor; bu binalar, beş gigawatt elektrikle çalışan veri merkezlerinin nihai yuvası olacak - Amerika Birleşik Devletleri dışındaki en büyük tesis.

Projeye öncülük eden Birleşik Arap Emirlikleri yapay zeka devi G42'nin bir yan kuruluşu olan Khazna Veri Merkezleri'nin baş strateji sorumlusu Johan Nilerud, kampüsün 3.200 kilometrelik (1990 mil) bir yarıçapta dört milyara kadar insanı kapsayan depolama ve bilgi işlem kapasitesi sağlayacağını söyledi.

1960'lardan beri petrol, Birleşik Arap Emirlikleri'nin göçebe kabilelerin çöl karakolundan Orta Doğu'nun ekonomik ve diplomatik bir gücüne dönüşmesini sağladı.
Şimdi ise BAE, petrol talebinin kaçınılmaz olarak azalmasıyla ortaya çıkacak boşluğu yapay zekanın doldurmasına umut bağlıyor.

Nilerud, "BAE, gerçekten öncü olmak isteyen çok küçük bir ülke olduğu için kendi ağırlığının üzerinde bir performans sergiliyor," dedi.

"Amaç açıkça uluslararası ortakları getirmek... yapay zekaya özgü bir ülke olmak," diye ekledi.

Yapay zeka kampüsünün birinci aşaması - G42 tarafından inşa edilen, bir gigawatt'lık Stargate BAE kümesi - OpenAI tarafından işletilecek ve Oracle, Cisco ve Nvidia gibi diğer ABD teknoloji devleri tarafından desteklenecek.

Ve geçen ay Microsoft, geçen yıl G42'ye 1,5 milyar dolar yatırım yaptıktan sonra, 2029 yılına kadar BAE'ye 15,2 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını duyurdu.

BAE, 2017'de dünyanın ilk yapay zeka bakanını atadığından ve Kanada'dan sonra ulusal bir yapay zeka stratejisi açıklayan ikinci ülke olduğundan beri yapay zekaya büyük yatırımlar yapıyor.

Bir yıl sonra, Abu Dabi merkezli devlet varlık fonu Mubadala'nın desteğiyle G42 kuruldu. Birleşik Arap Emirlikleri başkanının kardeşi Şeyh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan'ın başkanlığını yaptığı şirket, çeşitli yapay zeka ürünleri sunuyor ve 23.000'den fazla kişiyi istihdam ediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri, 2024'ten bu yana yapay zekaya 147 milyar dolardan fazla yatırım yaptığını, bunun 50 milyar euroya (58 milyar dolar) kadar olan kısmının Fransa'daki bir gigawatt'lık yapay zeka veri merkezine yatırıldığını belirtti.

"Yapay zeka, petrol gibi, potansiyel olarak farklı faaliyetler üzerinde kaldıraç etkisi ve etki yaratabilecek çok yönlü bir sektördür," dedi Montreal Üniversitesi'nden Profesör Jean-Francois Gagne.

2019'da Abu Dabi, dünyanın ilk yapay zeka odaklı üniversitesi olan Muhammed bin Zayed Yapay Zeka Üniversitesi'ni (MBZUAI) açtı. Geçen Ağustos ayında, yapay zeka, ülkenin anaokulundan itibaren devlet okullarında temel bir ders haline geldi.

MBZUAI ve Abu Dabi Teknoloji İnovasyon Enstitüsü (TII), sektör liderleriyle olumlu bir şekilde karşılaştırılan ve artık Arapça versiyonu da bulunan Falcon da dahil olmak üzere üretken yapay zeka modelleri geliştirdi.

İthal donanım ve uzmanlığa olan bağımlılığı azaltmak isteyen BAE, araştırma, geliştirme ve yerli programlara büyük yatırımlar yaptı.

TII CEO'su Najwa Aaraj, üretken yapay zeka modellerinin sınırlarını zorlamak ve robotik sistemler geliştirmek için Nvidia ile bir araştırma laboratuvarı açtıklarını söyledi.

MBZUAI Başkanı Eric Xing, AFP'ye verdiği demeçte, "Egemenlik, kendi kendine yeterlilik ve teknolojinin yerel ihtiyaçlara göre yerli olarak özelleştirilmesi çok, çok önemli," dedi.

"Ve yalnızca ithalata ve dış teknik transfere güvenirseniz bunu başarmak da zor."

Yapay zeka pazar payı yarışında BAE, açık ara lider olan ABD ve Çin'in gerisinde kalıyor. Ancak küçük, çöl ülkesinin, başta para ve enerji olmak üzere avantajları var.

Petrol, doğalgaz ve yıl boyu güneş enerjisiyle, veri merkezlerini beslemek için hızla elektrik santralleri kurabiliyor; bu da başka yerlerde büyük bir engel teşkil ediyor.

Derin mali kaynaklar ve sorgusuz sualsiz kraliyet yönetimi, milyarlarca doları yapay zeka geliştirme ve altyapısına yatırma özgürlüğünü sağlıyor.

Ve bölgenin iş merkezi olarak, nüfusunun neredeyse %90'ı yabancı uyruklu olan BAE, yetenek çekme konusunda komşusu ve yapay zeka rakibi Suudi Arabistan'a göre avantajlı konumda.

Tüm bunlar olurken, BAE, veri merkezlerinin çalışmasını sağlayan özel çipler de dahil olmak üzere yapay zeka için hayati önem taşıyan ithalatı ararken ABD ve Çin arasında bir denge kurma çabası içinde.

Geçtiğimiz ay, yoğun lobi faaliyetleri meyvesini verdi ve ABD, gelişmiş Nvidia çiplerinin hem BAE hem de Suudi Arabistan'a ihracatını onayladı.

Gagne, "Onlar (BAE) açıkça Çin'e bağımlı olmak istemiyorlar, ancak bu ABD'ye de bağımlı olmak istedikleri anlamına gelmiyor" dedi.

Ancak ilerlemesine ve yıllarca süren yoğun yatırımlarına rağmen, bu karmaşık ve sürekli değişen sektörde başarı garanti olmaktan çok uzak. "Şu anda doğru stratejinin ne olduğunu veya iyi oyuncuların kim olduğunu bilmiyoruz," dedi Gagne.

"Herkes farklı oyunculara bahis oynuyor, ancak bazıları kaybedecek, bazıları kazanacak."