Çin, Ay hedefleri doğrultusunda Tiangong uzay istasyonuna yeni mürettebat gönderdi

Pazartesi 25 Mayıs 2026 - 15:30

Çin, Pazar günü, biri rekor bir süre olan bir yıl kalacak olan üç astronotu Tiangong uzay istasyonuna gönderdi. Bu, Pekin'in 2030 yılına kadar insanlı Ay'a iniş hedefine doğru ilerlerken, uzayda uzun süreli insan fizyolojisi çalışmalarını mümkün kılacak.

Shenzhou-23 uzay aracı, Çin'in kuzeybatısındaki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi'nden Long March-2F Y23 taşıyıcı roketi kullanılarak yerel saatle 23:08'de (1508 GMT) fırlatıldı ve içinde üç Çinli astronot bulunuyordu.

Eski bir Hong Kong polis müfettişi olan yük uzmanı Li Jiaying, Çin uzay görevine katılan şehrin ilk astronotu oldu. Diğer mürettebat üyeleri ise Halk Kurtuluş Ordusu astronot birliğinden komutan Zhu Yangzhu ve pilot Zhang Yuanzhi'dir.

Çin ve ABD Ay'a Göz Dikti

Üç astronottan biri, şimdiye kadarki en uzun uzay görevlerinden biri olan ancak 1995'te bir Rus kozmonotun kırdığı 14,5 aylık rekorun gerisinde kalan bir süreyle, bir yıl boyunca Tiangong uzay istasyonunda kalacak. Çin İnsanlı Uzay Ajansı Cumartesi günü yaptığı açıklamada, bu astronotun görevin ilerleyişine bağlı olarak daha sonra belirleneceğini söyledi.

Çin, uzay istasyonuna neredeyse bir düzine kez astronot gönderdi, ancak bu fırlatma, ABD ile hızlanan bir Ay yarışının ortasında gerçekleşiyor. ABD, Pekin'in Ay topraklarını ve kaynaklarını kolonileştirme ve madencilik yapma planları olduğunu iddia ederek uyarıda bulundu.

Pekin bu iddiaları şiddetle reddetti.

NASA, Çin'den iki yıl önce, 2028'de insanlı bir Ay inişi gerçekleştirmeyi hedefliyor. ABD ise, nihai insanlı Mars keşfine bir basamak olarak uzun vadeli bir Ay varlığı kurmayı amaçlıyor.

Nisan ayında, dört NASA astronotu, Artemis II görevinin bir parçası olarak Ay'ın etrafında tarihi bir yolculuk gerçekleştirdi ve yarım yüzyıldan beri dünyanın ilk insanlı Ay görevinde, daha önce hiç kimsenin gitmediği kadar uzak bir mesafeye uçtu.

Cuma günü, Elon Musk'ın SpaceX şirketi, daha sık Starlink uydu fırlatmalarını sağlamak ve gelecekteki NASA görevlerini Ay'a göndermek için tasarlanan yeni nesil Starship roketinin büyük ölçüde başarılı, insansız bir test uçuşunu gerçekleştirdi.

Çin, 2030 son tarihine dört yıldan az bir süre kala, Ay görevine özgü tamamen yeni donanım ve yazılım geliştirme ve göreve hazır olduğunu kanıtlama konusunda zorlu bir görevle karşı karşıya. Bu, alçak Dünya yörüngesindeki Tiangong'un nispeten güvenli ortamına alışmış astronotlarının, Ay yüzeyine daha riskli geçişi güvenli bir şekilde yapabilmelerini sağlayacaktır.

Çin'in Shenzhou görevleri, 2021'den beri altı aylık sürelerle üçer astronottan oluşan grupları istasyona gönderiyor. Çin uzay ajansı, biri bu yıl kısa süreliğine Tiangong'a yapılması beklenen bir göreve katılabilecek iki Pakistanlı astronotu eğitiyor.

2035'e kadar kalıcı bir ay üssü hedefi
Önceki görev olan Shenzhou-22, yörüngede uzay enkazı nedeniyle hasar gören Shenzhou-20 gemisinden sonra üç Çinli astronotu Dünya'ya geri döndürmek için Kasım ayında planlanandan önce fırlatılmıştı.

Çin, aya sadece robot gönderdi, ancak ardışık Shenzhou görevleri, ülkenin hızla gelişen uzay yeteneklerini vurguluyor. Haziran 2024'te Çin, robotlar kullanarak ayın uzak tarafından ay örnekleri alan ilk ülke oldu.

2030'dan önce başarılı bir mürettebatlı iniş, Çin'in Rusya ile birlikte 2035'e kadar ayda kalıcı bir üs kurma planlarını güçlendirecektir.

Çin'in Ay programının baş bilim insanı Wu Weiren, Pekin'in kamuoyuna açıkladığı zaman çizelgesinin kasıtlı olarak muhafazakar olduğunu söyledi.

Geçtiğimiz yıl boyunca Pekin, ağır yük taşıma kapasitesine sahip Long March-10 roketleri, Mengzhou uzay aracı ve Lanyue Ay iniş aracı da dahil olmak üzere 2030 görevi için geliştirilen donanımların güvenlik testlerini gerçekleştirdi.

Shenzhou-23 uçuşu, 2030 görevi için hazırlık olarak Tiangong'un çekirdek modülüyle ilk otonom hızlı buluşma ve kenetlenme prosedürünü gerçekleştirecek; bu görev, Mengzhou kapsülü ile Lanyue iniş aracı arasında otomatik bir Ay yörüngesi buluşmasına dayanıyor.

Bilim insanları ayrıca, Shenzhou-23 görevinin uzun süresi boyunca uzayda radyasyona maruz kalmanın fizyolojik etkilerini, kemik yoğunluğu kaybını ve psikolojik stresi inceleyecekler.

Pekin, bu ay Tiangong uzay aracındaki Shenzhou-22 mürettebatına insan kök hücre örnekleri göndererek, dünyanın ilk insan "yapay embriyo" deneyini uzayda gerçekleştiriyor. Devlet medyasına göre, deneyin amacı insanların uzayda uzun süreli kalışını, hayatta kalmasını ve üremesini incelemektir.