DNA öncüsü James Watson 97 yaşında hayatını kaybetti

Cumartesi 08 Kasım 2025 - 09:23

Nobel ödüllü Amerikalı bilim insanı James Watson, DNA yapısının ortak keşifçilerinden biri olarak 97 yaşında hayatını kaybetti.

20. yüzyılın en büyük atılımlarından birinde, 1953 yılında İngiliz bilim insanı Francis Crick ile birlikte DNA'nın çift sarmal yapısını tespit ederek moleküler biyolojide hızlı ilerlemelere zemin hazırladı.

Ancak ırk ve cinsiyet hakkındaki yorumları itibarını ve konumunu ciddi şekilde zedeledi. Bir televizyon programında, genlerin siyahlar ve beyazlar arasında ortalama IQ farkına neden olduğu iddiasında bulundu.

Watson'ın ölümü, onlarca yıl çalışıp araştırma yaptığı Cold Spring Harbor Laboratuvarı tarafından BBC'ye doğrulandı.

Watson, DNA'nın çift sarmal yapısının keşfi nedeniyle 1962'de Nobel Ödülü'nü Maurice Wilkins ve Crick ile paylaştı.

O zamanlar, "Yaşamın sırrını keşfettik" demişlerdi.

Irk konusundaki sonraki yorumları, bilim camiası tarafından dışlandığını hissetmesine yol açtı.

2007 yılında, Cambridge Üniversitesi Cavendish Laboratuvarı'nda çalışmış olan bilim insanı, Times gazetesine verdiği demeçte, "Afrika'nın geleceği konusunda doğası gereği karamsar olduğunu", çünkü "tüm sosyal politikalarımızın onların zekasının bizimkiyle aynı olduğu gerçeğine dayandığını - ancak tüm testlerin aslında öyle olmadığını" söyledi.

Bu yorumlar, New York'taki Cold Spring Harbor Laboratuvarı'ndaki rektörlük görevini kaybetmesine yol açtı.

2019'da ırk ve zeka arasında bir bağlantı olduğunu bir kez daha öne sürdüğü ek yorumları, laboratuvarın fahri rektör, fahri profesör ve fahri mütevelli unvanlarını geri almasına yol açtı.

Laboratuvar yaptığı açıklamada, "Dr. Watson'ın açıklamaları kınanacak nitelikte ve bilim tarafından desteklenmiyor" dedi.

DNA 1869'da keşfedildi, ancak bilim insanlarının hücrelerdeki genetik materyali DNA'nın oluşturduğunu keşfetmesi 1943'e kadar sürdü. Yine de DNA'nın yapısı bir gizem olarak kaldı.

King's College araştırmacısı Rosalind Franklin'in bilgisi dışında elde ettiği görüntülerle çalışan Crick ve Watson, molekülün fiziksel bir modelini oluşturmayı başardılar. Nobel Ödülü'nü Crick ve Watson ile paylaşan Maurice Wilkins, DNA molekülünün yapısını belirlemek için Franklin ile birlikte çalışmıştı.

Watson, ırk hakkındaki açıklamalarından sonra bilim camiası tarafından dışlandığını hissettiği için Nobel altın madalyasını 2014 yılında açık artırmada 4,8 milyon dolara (3,6 milyon sterlin) sattı.

Bir Rus milyarder madalyayı 4,8 milyon dolara satın aldı ve hemen ona geri verdi.

Watson, İngiliz, İskoç ve İrlandalı yerleşimcilerin torunları olan Jean ve James çiftinin kızı olarak Nisan 1928'de Chicago'da doğdu.

15 yaşındayken Chicago Üniversitesi'nde burs kazandı.

Orada, X ışınlarının atomlardan yansıtılarak iç yapılarının ortaya çıkarıldığı yeni bir kırınım tekniğiyle ilgilenmeye başladı.

DNA yapıları üzerine araştırmalarını sürdürmek için Cambridge'e gitti ve burada Crick ile tanıştı. Crick ile birlikte DNA için olası yapıların büyük ölçekli modellerini oluşturmaya başladı.

Daha sonra, bilimsel keşfinin ardından Watson ve eşi Elizabeth, Harvard'a taşındı ve Watson burada biyoloji profesörü oldu. Çiftin iki oğlu oldu; bunlardan biri şizofreni hastasıydı.

1968'de New York Eyaleti'ndeki Cold Spring Harbor Laboratuvarı'nı devraldı. Bu eski kurumu, dünyanın önde gelen bilimsel araştırma enstitülerinden biri haline getirmesiyle tanınıyordu.