Dünyanın en büyük egemen servet fonu, İsrail bankalarındaki yatırımlarını gözden geçiriyor

Çarşamba 04 Haziran 2025 - 07:45

600 günden uzun süredir devam eden İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısının doğrudan bir sonucu olarak, Batı'nın siyasi pozisyonları değişmeye başlarken, bazı ekonomik kararlar İsrail ekonomisine ağır bir darbe indiriyor. Son gelişme, dünyanın en büyük egemen servet fonundan geliyor.

Varlıklara göre dünyanın en büyük devlet yatırım fonu olan Norveç egemen servet fonunun Etik Konseyi, Reuters'a göre Salı günü, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşim projelerinin finansmanında yer aldığından şüphelenilen birkaç İsrail bankasındaki yatırımlarını titizlikle incelediğini duyurdu.

Bu girişim, Norveç fonunun uluslararası hukuk kapsamındaki taahhütleriyle tutarlı olarak daha sıkı yatırım kriterleri benimsemesi için artan yerel ve uluslararası baskıların ortasında geliyor. Şu anda yaklaşık 1,9 trilyon dolar değerinde olan fon, STK'lar tarafından yerleşim inşaatını finanse etmekle suçlanan İsrail bankaları da dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki binlerce şirketin hisse senetlerine ve tahvillerine büyük yatırımlar yapıyor. Bu kurumların, Batı Şeria'daki İsrailli geliştiricilere ve yerel konseylere kredi ve kredi olanakları sağladığı bildiriliyor; bu faaliyet, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının açıkça ihlali olarak, İsrail işgaline doğrudan katılım olarak değerlendiriliyor.

Norveç fonu, Norveç Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve etik, insan hakları ve iyi yönetişim merceğinden yatırımları incelemekle görevli bağımsız bir organ olan "Etik Konseyi" adlı benzersiz bir denetim mekanizmasıyla öne çıkıyor.

Ciddi ihlallerden ciddi şüphelenilmesi durumunda, Konsey, geçmişte Çin, Rusya ve Myanmar'da faaliyet gösteren bazı şirketler için olduğu gibi, ilgili şirketlerdeki yatırımların geri çekilmesini veya dondurulmasını önerebilir.

Reuters'a göre, İsrail bankalarıyla ilgili henüz kesin bir karar alınmadı, ancak soruşturma devam ediyor ve özellikle uluslararası toplum tarafından tanınmayan yerleşim yerlerinde bulunan gayrimenkul projelerinin finansmanındaki rollerine odaklanıyor. Tahminlere göre, bu inceleme 500 milyon dolara kadar yatırımın geri çekilmesine yol açabilir.

Ancak Konsey, İsrail yerleşimlerinde bulunan konaklama yerlerinin rezervasyonlarına izin veren Airbnb gibi küresel konaklama platformlarına yapılan yatırımlara karşı çıkmamaya karar verdi.

Çelişkili olduğu düşünülen bu pozisyon, bir gayrimenkul platformu ile bir bankacılık kurumu arasında ayrım yapmanın haksız olduğuna inanan Norveçli ve uluslararası örgütlerden eleştiri aldı, çünkü her ikisi de yerleşim yerinin güçlendirilmesine katkıda bulunuyor. Konsey, Airbnb'nin doğrudan altyapı geliştirme veya inşaat finansmanında yer almadığını, yalnızca tüm kullanıcıların erişebildiği bir platform sağladığını söyledi.