Dünya Bankası: Faslı üniversite mezunlarının %43'ünden fazlası nitelik seviyelerinin altında çalışıyor

Pazartesi 10 Ağustos 2026 - 12:15

Bir üniversite diploması, Faslı mezunlar için eğitim ve becerileriyle örtüşen bir iş garantisi sağlamıyor, bu, son Dünya Bankası verilerine göre. Bulgular, Fas'ın eğitim sisteminin ürettiği nitelikler ile ekonomide mevcut olan iş türleri arasında büyüyen bir uyumsuzluğa işaret ediyor.

25 ile 34 yaş arasındaki yükseköğretim mezunlarının %43'ünden fazlası, eğitimleri sırasında edindikleri becerilerden daha düşük bir beceri seviyesi gerektiren pozisyonlarda çalışıyor. Bu rakam, genç işçiler arasında aşırı nitelik sorununun büyüyen bir problem olduğunu vurguluyor ve 2019'da %34 civarında olan bu oranla karşılaştırıldığında önemli bir artış temsil ediyor.

Yalnızca birkaç yıl içinde %9'dan fazla bir artış, yükseköğretimin genişlemesinin Fas işgücü piyasasında benzer bir dönüşümle eşlik etmediğini öne sürüyor. Daha fazla genç üniversite diploması ve ileri nitelikler elde ederken, ekonomi hala orta seviyede beceriler gerektiren pozisyonların büyük bir kısmını üretmeye devam ediyor.

Dünya Bankası, aşırı nitelik durumunu, bir çalışanın eğitim seviyesinin işinin gereksinimlerini aştığı bir durum olarak tanımlıyor. Üniversite mezunları için bu, yükseköğretim gerektirmeyen veya profesyonel ve akademik becerilerini sınırlı bir şekilde kullanan işler kabul etmek anlamına gelebilir.

Analiz, Fas Yüksek Planlama Komisyonu verilerine dayanıyor ve 25 ile 34 yaş arasındaki bireylere odaklanıyor; bu grup, eğitimden istihdama geçiş ve işgücü piyasasının yeni mezunları ne kadar iyi absorbe edebileceği konusunda önemli bir içgörü sağlıyor.

Uyumsuzluk, özellikle yüksek düzeyde teknik ve mesleki eğitim programı mezunları arasında belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Dünya Bankası'nın rakamlarına göre, bu kategorideki çalışanların yaklaşık %70.7'si nitelik seviyelerinin altında pozisyonlarda çalışıyor.

Orta düzey eğitim, bu seviyede mesleki eğitim alanlar dahil, mezunların genel olarak nitelikleri ile sahip oldukları işler arasında daha iyi bir uyum yaşadığını gösteriyor. Bu fark, Fas'taki işgücü talebinin hala orta seviyede beceriler gerektiren mesleklere yoğunlaştığını öne sürüyor.

Bu durum, son yirmi yılda eğitim erişiminin önemli ölçüde genişlemesine rağmen ortaya çıkıyor. Fas, eğitim seviyesini artırma ve daha fazla insanın yüksek nitelikler elde etme konusunda önemli ilerleme kaydetti. Ancak, ekonominin yapısı aynı hızda değişmediği için mezunlar için yüksek nitelikli iş sayısı sınırlı kaldı.

Sonuç olarak, birçok genç Faslı, eğitimlerini tamamladıktan sonra zor seçimlerle karşı karşıya kalıyor. Bazıları nitelik seviyelerinin altında pozisyonları kabul ederken, diğerleri akademik uzmanlıklarıyla ilgisi olmayan alanlarda çalışıyor. Diğerleri ise, eğitimlerine ve kariyer beklentilerine daha iyi uyan fırsatlar beklerken işgücü piyasasının dışında kalıyor.

Sonuçlar, profesyonel hayal kırıklığının ötesine geçiyor. Eğitim ile istihdam arasındaki uyumsuzluk, çalışanların kazançları ve uzun vadeli kariyer beklentileri üzerinde doğrudan bir etki yaratabilir.

Dünya Bankası ve Yüksek Planlama Komisyonu verilerine dayanan hesaplamalara göre, nitelik seviyesinin altında bir pozisyonda çalışmak, yaklaşık %20'lik bir ücret kaybı ile ilişkilidir. Çalışanın eğitim alanıyla ilgisi olmayan bir alanda çalışması da yaklaşık %10'luk ek bir azalma ile ilişkilidir.

Her iki uyumsuzluk durumuyla karşılaşan mezunlar için ekonomik maliyet özellikle önemli olabilir. Eğitimleri, gelirlerinde tam olarak yansımayabilirken, alanlarıyla uyumsuzlukları profesyonel ilerleme fırsatlarını daha da sınırlayabilir.

Dünya Bankası, bu durumu çift beceri yanlış tahsisi olarak değerlendiriyor. Bir tarafta, işletmeler işgücü içinde mevcut olan becerileri tam olarak kullanmıyor olabilir. Diğer tarafta ise, eğitim ve eğitim yatırımlarından beklenen ekonomik getiri, mezunlar niteliklerine uygun işler bulamadıklarında zayıflıyor.

Bulgular, Fas için daha geniş bir zorluğu vurguluyor: Eğitimdeki iyileştirmeler, başarılı istihdam sonuçları sağlamak için yeterli değildir. Ülkenin, eğitim, mesleki eğitim ve işgücü talebi arasında daha güçlü bağlantılar kurarak daha üretken, yüksek nitelikli işler yaratabilen bir ekonomik yapıya ihtiyacı var.

Bu açığın giderilmesi, Fas'ın genç nüfusunun işgücü piyasasına girmesi ve ülkenin verimliliği, yeniliği ve rekabetçiliği artırmaya çalışmasıyla giderek daha önemli hale gelebilir. Beceri ve istihdam arasındaki daha iyi uyum, yalnızca mezunlara fayda sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda Fas ekonomisinin inşa etmekte olduğu insan sermayesini daha iyi kullanmasına olanak tanıyacaktır.