Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre kanserlerin yaklaşık %40'ı önlenebilir

Perşembe 05 Şubat 2026 - 11:30

Dünya genelinde kanserlerin yaklaşık dörtte biri etkili önleme tedbirleri ile önlenebilir. Bu, 3 Şubat'ta Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından yayınlanan ve önlenebilir risk faktörlerinin hastalığın gelişimindeki önemli etkisini vurgulayan yeni bir analizin ana sonucudur.

185 ülkede 36 kanser türünü kapsayan verilere dayanan çalışma, sigara içme, alkol tüketimi, aşırı kilo, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyona maruz kalma ve ilk kez dokuz bulaşıcı etken de dahil olmak üzere 30 değiştirilebilir risk faktörünü tanımlıyor. Bu analize göre, 2022'de kaydedilen yeni kanser vakalarının %37'si veya yaklaşık 7,1 milyon vaka, önlenebilir nedenlerle bağlantılıydı.

Sigara içmek, yeni vakaların %15'inden sorumlu olarak, enfeksiyonlardan (%10) ve alkol tüketiminden (%3) önce, dünya genelinde açık ara en önde gelen risk faktörü olmaya devam ediyor. Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri tek başına, önlenebilir faktörlere bağlı tüm kanserlerin neredeyse yarısını oluşturarak, davranışların ve çevrenin sağlık üzerindeki doğrudan etkisini göstermektedir.

Analiz ayrıca cinsiyetler arasında önemli farklılıklar ortaya koymaktadır. Örneğin, erkeklerdeki kanserlerin %45'i önlenebilir nedenlere bağlıyken, kadınlarda bu oran %30'dur. Erkeklerde sigara en önemli risk faktörü iken, kadınlarda enfeksiyonlar birincil risk faktörüdür; bu da önlemeye yönelik farklılaştırılmış yaklaşımlara duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.

DSÖ ve IARC için bu sonuçlar, küresel olarak önleme politikalarını güçlendirmenin acil ihtiyacını doğrulamaktadır. Tütün kontrolü, insan papillomavirüsü (HPV) ve hepatit B'ye karşı aşılama, kirliliğin azaltılması ve dengeli beslenme ile düzenli fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi, kanser vakalarının sürdürülebilir bir şekilde azaltılması ve ağır sağlık ve sosyal yükünün hafifletilmesi için gerekli araçlar arasındadır.