Edebiyatda Yapay Zeka: Fransızların %92'si Yayıncıların Kullanımını Açıklamasını İstiyor

Fransa'da, insanların %90'ından fazlası yayıncıların kitap yazımında yapay zeka kullanımlarını açıklaması gerektiğine inanıyor. Bu, yazarların, özgünlüğün ve edebiyata duyulan güvenin artan endişelerini vurgulayan yeni bir anketin sonucudur.

28 Ekim 2026'da yayınlanan Ipsos BVA ve CESI mühendislik okulu tarafından yapılan araştırma, katılımcıların %92'sinin bir kitabın yazımında yapay zekanın, kısmi veya tam olarak kullanılıp kullanılmadığının kapak üzerinde açıkça belirtilmesini istediğini ortaya koydu. Bu bulgular, Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien'in eserinin, çağdaş edebiyatta yapay zekanın rolü üzerine yeniden bir tartışma başlatmasıyla birlikte geldi.

Sonuçlar, okuyucuların yalnızca yayımlanan eserlerin kalitesiyle değil, aynı zamanda bunların nasıl üretildiğiyle de giderek daha fazla ilgilendiğini gösteriyor. Birçok kişi için, bir kitabın insan bir yazar mı yoksa bir yapay zeka sistemi tarafından mı yazıldığı, onun otantikliğini değerlendirmede önemli bir unsur haline geldi.

Yapay zeka ile üretilen edebiyat güvenilirlik zorluğuyla karşı karşıya

Anket, makine tarafından üretilen yazıların geleneksel edebi yaratımlarla eşdeğer olarak değerlendirilmesine karşı önemli bir direniş olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların %69'u, yapay zeka kullanılarak yazılan bir kitabın gerçek edebiyat olarak nitelendirilemeyeceğini söylerken, %64'ü bu tür bir eserinin yapay zeka kullanılmadan yazılan bir kitap kadar değerli olabileceği fikrini reddetti.

Yine de, bulgular kamuoyunun yazımda teknolojik yardıma tamamen karşı olmadığını gösteriyor. Katılımcıların %55'i, bir kitabın ana yazarının insan olması durumunda, yapay zeka ile üretilen bir eserin edebiyat sayılabileceğini düşündü.

Bu ayrım, okuyucuların yapay zekayı bir destek aracı olarak kabul etmeye daha istekli olabileceğini, ancak insan yaratıcılığının yerini alması olarak görmeye daha az istekli olduklarını düşündürüyor. Ana endişe, makinenin katkısının boyutu ve bu katkının açıkça kabul edilip edilmediği gibi görünüyor.

Ancak yalnızca şeffaflık, edebi meşruiyet sorusunu çözmüyor. Anketin yalnızca %40'ı, yapay zeka kullanılan bir kitabın edebiyat olarak nitelendirilebileceği konusunda hemfikir oldu, bu da teknolojinin kullanımının açıklanması koşuluna bağlıydı.

Thélyson Orélien tartışması konuyu netleştiriyor

Tartışma, Thélyson Orélien'in romanı C'était ça ou mourir'i yazmak için yapay zeka kullandığına dair iddiaların ardından daha geniş bir kamuoyunun dikkatini çekti. Fransa'nın edebi sezonunda dikkat çeken kitap, Eylül ayında yapay zeka kullanımı ve intihal ile ilgili suçlamalar nedeniyle Goncourt Ödülü uzun listesinden çıkarıldı.

Orélien, romanı yazmak için yapay zeka kullandığını reddetti. Tartışma, edebi kurumların özgünlük değerlendirmeleri ve yazarların yayıncılar ve ödül komitelerinin beklentilerine uyup uymadığını belirleme konusundaki tartışmaları yoğunlaştırdı.

Ipsos BVA-CESI anketine göre, Fransız katılımcıların %62'si bu mesele hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtti ve bu durumun edebi profesyonellerin dar bir çemberinin ötesine geçtiğini gösterdi.

Bulgular ayrıca okuyucuların güvenini etkileyebilecek bir durumu da işaret ediyor. Eğer sevdikleri bir kitabın tamamen yapay zeka tarafından yazıldığını keşfederlerse, %62'si hayal kırıklığına uğrayacaklarını veya kandırıldıklarını söyledi. Buna karşın, %27'si böyle bir açıklamanın kendileri için bir fark yaratmayacağını belirtti.

Yapay zeka destekli kitaplar için daha net kurallar çağrısı

Anket ayrıca, yayıncılıkta yapay zeka kullanımını düzenleyen resmi önlemlere yönelik artan desteği vurguluyor. Katılımcıların yaklaşık %66'sı, bir kitabın yapay zeka ile yazıldığını belirten zorunlu bir etiketin, kitap endüstrisinin geleceği için en yararlı önlem olduğunu düşündü.

Böyle bir gereklilik, okuyucuların öncelikle insanlar tarafından yaratılan eserler ile önemli ölçüde makine yardımıyla üretilen eserler arasında ayrım yapmalarına yardımcı olabilir. Ayrıca, yapay zeka araçlarının giderek daha erişilebilir hale geldiği bir dönemde, yayıncılar ve yazarlar için daha net beklentiler sağlayabilir.

Soru, edebi yarışmalara da uzanıyor. Anketin neredeyse yarısı, yani %46'sı, yapay zeka ile yazıldığı şüphesi taşıyan bir kitabın edebi ödül seçimlerinden çıkarılması gerektiğine inanıyor.

Bu durum, birçok okuyucunun edebi ödüllerin bütünlüğüne atfettiği önemi yansıtıyor; burada özgünlük ve yazarın yaratıcı katkısı, verilen ayrımda merkezi bir yere sahip.

Aynı zamanda, yapay zeka kullanımıyla ilgili iddiaların nasıl doğrulanacağı konusunda sorular devam ediyor. Orélien etrafındaki tartışma, bir el yazmasının nasıl üretildiğini belirlemenin zorluklarını vurguladı, özellikle değerlendirmeler otomatik tespit araçlarına dayanıyorsa ve bu araçların sonuçları tartışmalı olabiliyorsa.

Fransa'nın büyük edebi ödüllerinden önce yapılan bir anket

Ipsos BVA-CESI çalışması, 9-12 Ekim 2026 tarihleri arasında Fransa'da 18-75 yaşları arasındaki 1.000 kişi ile çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Örnek, kota yöntemi kullanılarak temsil edici olacak şekilde tasarlandı.

Yayınlanması, Fransız yayıncılık endüstrisinin edebi takvimde önemli bir döneme yaklaşmasıyla birlikte geliyor ve büyük ödüller, edebi başarıyı tanımak için kullanılan standartlara dikkat çekiyor.

Bulgular, teknolojik yeniliklerin tüketicilere net bilgilerle birlikte gelmesi gerektiği yönünde artan bir beklentiyi işaret ediyor. Yapay zekanın edebiyatta yer alıp almadığı konusundaki tartışmayı çözmekten ziyade, anket, okuyucuların bir eserin nasıl kullanıldığını bilmek istediklerini, böylece ona ne değer atayacaklarına karar vermeden önce belirtiyor.

Yapay zeka yaratıcı endüstrilere daha derinlemesine entegre oldukça, yayıncılar, yazarlar ve edebi jüri üyeleri, okuyucuların güvenini koruyacak ve insan yazarlığı ile makine yardımı arasındaki sınırları netleştirecek şeffaf kurallar belirleme konusunda artan bir baskı ile karşı karşıya kalıyor.