Fas, fosfat kayaçlarındaki uranyum sayesinde nükleer bir aktör olmaya hazırlanıyor

Cuma 11 Temmuz 2025 - 10:00

Fas'ta yapılan bilimsel bir çalışma, Krallığın küresel rezervlerinin yaklaşık %70'ine sahip olduğu fosfatın beklenmedik stratejik potansiyelini ortaya koydu. Gübre ve pillerdeki bilinen kullanımının yanı sıra, Fas fosfat kayaçlarının bir enerji hazinesi olan uranyum içerdiğine ve Fas'ı küresel nükleer pazarda gelecekte önemli bir oyuncu haline getirmeye yetecek miktarda bulunduğuna inanılıyor.

El Cedide'deki Chouaïb Doukkali Üniversitesi'nden araştırmacılar tarafından yürütülen ve Radiation Physics and Chemistry dergisinde yayınlanan çalışma, Fas rezervlerinin fosfat kayaçlarında eser miktarda bulunan 6,9 milyon tona kadar "geleneksel olmayan" uranyum içerebileceğini tahmin ediyor.

Endüstriyel gübre üretim sürecinde büyük ölçüde ıslak fosforik asitte çözünen bu cevher, yeni, maliyetli ve kirletici madencilik projelerine ihtiyaç duymadan ekonomik olarak uygun bir şekilde çıkarılabilir. Üç umut vadeden ekstraksiyon tekniği analiz edildi:
– Yaygın olarak kullanılan ancak çevreye potansiyel olarak zararlı atık üreten bir yöntem olan çözücü ekstraksiyonu.
– Düşük konsantrasyonlarda bile olağanüstü hassasiyet sunan ancak yüksek işletme maliyetleri gerektiren iyon değişimi.
– Şu anda geliştirilmekte olan ve yüksek verimliliği düşük çevresel etkiyle birleştiren son teknoloji ayırma membranları.

Su sıkıntısı ve artan enerji talebinin damga vurduğu bir ortamda, bu kaynak, nükleer enerji kullanan Fas deniz suyu tuzdan arındırma projelerinde merkezi bir rol oynayabilir. Krallık, bunu enerji bağımsızlığını güçlendirmek, iklim değişikliğinin getirdiği zorluklarla başa çıkmak ve uluslararası nükleer yakıt pazarında konumlanmak için bir kaldıraç olarak görecektir.

Ancak, bu potansiyelden yararlanmak için engeller de yok değil. Endüstriyel ve araştırma altyapısına büyük yatırımlar yapılmasının yanı sıra, radyoaktif atıkların güvenliğini ve sürdürülebilir yönetimini sağlamak için sıkı düzenleyici çerçevelerin oluşturulması gerekecektir.

Bu keşif, Fas'a enerji, çevre ve jeopolitik konuların kesiştiği noktada yeni bir stratejik boyut kazandırarak, onu sivil nükleer enerji alanında yükselen bir güç konumuna taşıyabilir.