Fas, yapay zeka ile ilgili ürünlerin bölgesel ihracatçısı olarak konumunu güçlendiriyor

Perşembe 08 - 09:47

Fas, Ortadoğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan bölgesine ilişkin Dünya Bankası'nın son ekonomik değerlendirmesine göre, yapay zeka ile bağlantılı gelişmiş teknoloji ürünlerinin yeni bir ihracatçısı olarak konumunu güçlendiriyor.

Dünya Bankası'nın Ekim 2026 raporu, gelişmiş teknoloji ürünlerinin artık Fas'ın sanayi ihracatının %5'inden fazlasını oluşturduğunu belirtiyor ve bu durum, ülkenin uluslararası teknoloji değer zincirlerine entegrasyonundaki artışı vurguluyor. Bu gelişme, Fas'ı teknoloji yoğun ihracatta görünür ilerleme kaydeden bölgesel ekonomiler arasında yer alıyor.

Tunus, sanayi ihracatındaki gelişmiş teknoloji ürünlerinin payı açısından bölgedeki lider ülke olmaya devam ediyor ve bu oran %7'yi aşıyor. Fas, Mısır ve Pakistan gibi ülkelerin önünde %5'in üzerinde bir pay ile onu takip ediyor. Bu rakamlar, Kuzey Afrika ekonomilerinin teknoloji ile ilgili ürünlerin üretimi ve uluslararası ticaretindeki artan rolünü işaret ediyor.

Yapay zeka ile ilgili ürünler, bu trendin önemli bir parçasını oluşturuyor. Fas ve Tunus, bu tür ürünlerin dikkate değer ihracatçıları olarak ortaya çıkıyor ve hızla gelişen bir teknoloji sektöründe artan katılımlarını yansıtıyor. Fas için bu genişleme, sanayi faaliyetlerini çeşitlendirme ve küresel değer zincirlerindeki varlığını güçlendirme çabalarıyla birlikte geliyor.

Dünya Bankası, ayrıca bölgedeki gelişen petrol ithalatçısı ekonomiler arasında gelişmiş teknoloji ihracatında daha geniş bir artış olduğunu belirtiyor. Bu pay, 2012'de sanayi ihracatının %2'sinden daha az iken 2024'te yaklaşık %3.5'e yükseldi. Bu grup için kaydedilen ortalamanın üzerinde, Fas'ın payı bu nedenle öne çıkıyor.

Ancak, daha güçlü teknoloji ihracatları, bir ülkenin iç ekonomisinde yapay zekanın geniş çapta benimsenmiş olduğu anlamına gelmiyor. Dünya Bankası, ülkeler arasında dijital altyapı, nitelikli iş gücü, düzenleyici çerçeveler ve işletmelerin gelişmiş teknolojileri ana faaliyetlerine entegre etme yetenekleri açısından önemli farklılıklar olduğunu vurguluyor.

Bu ayrım, Fas için özellikle önemlidir. Ülke, teknoloji ile ilgili ürünlerin ihracatında ilerleme kaydetmiş olsa da, yerel şirketlerin yapay zeka ve diğer gelişmiş dijital araçları benimsemesi nispeten sınırlı kalmaktadır.

2024 yılına ait bir teknoloji benimseme anketi, Faslı işletmelerin %98.8'inin temel dijital araçlar kullandığını, yaklaşık üçte birinin ise daha gelişmiş yazılım ve uygulamaları benimsediğini bulmuştur. Bu rakamlar, dijital bağlantı ve temel teknolojik benimsemenin iş sektöründe yaygın hale geldiğini göstermektedir.

Daha sofistike teknolojilere geçiş ise daha yavaş kalmaktadır. Faslı şirketlerin yalnızca %4.3'ü büyük veri analitiği veya yapay zeka kullandığını bildirirken, yaklaşık %40'ı bulut bilişim kullanmaktadır. Bu fark, işletmelerin dijital dönüşüm sürecinde hala farklı aşamalarda olduğunu göstermektedir.

Şirketlerin gelişmiş teknolojileri kullanma yoğunluğu da önemlidir. Dünya Bankası, yalnızca bir dijital çözüm satın almanın veya benimsemenin otomatik olarak önemli verimlilik kazançlarına dönüşmeyeceğini belirtmektedir. En güçlü ekonomik faydalar, teknolojinin bir şirketin ana operasyonlarına ve karar verme süreçlerine derinlemesine entegre edildiği durumlarda ortaya çıkma eğilimindedir.

Faslı işletmeler için gelişmiş teknolojilerin benimsenmesinin maliyeti, daha derin bir dijital dönüşümün önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam etmektedir. Temel dijital araçların giderek yaygınlaşmasıyla birlikte, zorluk, şirketlerin verimlilik, yenilik ve rekabetçiliği artırabilecek teknolojileri benimsemelerine yardımcı olmaya kayıyor.

Bu nedenle, Fas'ın deneyimi çift yönlü bir gelişimi yansıtmaktadır. Ülke, yapay zeka ile ilişkili ürünler de dahil olmak üzere teknoloji ile ilgili malların üreticisi ve ihracatçısı olarak rolünü genişletirken, aynı zamanda bu teknolojilerin yerel benimsenmesini hızlandırma ihtiyacıyla da karşı karşıyadır. Bu açığı kapatmak, Fas'ın artan teknoloji ihracatını daha geniş ekonomik kazançlara dönüştürme etkinliğini belirleyebilir.