Faslı Araştırmacılar Gerçek Zamanlı Kimyasal Analizde Çığır Açan Bir Gelişme Kaydetti

Pazartesi 27 Nisan 2026 - 12:15

Benguerir'deki Muhammed VI Politeknik Üniversitesi'nden (UM6P) bir ekip, Sidi Muhammed Ben Abdellah Üniversitesi ile birlikte çalışarak, araştırmacıların operasyonel analitik kimyada dönüştürücü bir atılım olarak tanımladığı bir buluşa imza attı.

Prestijli Nature portföyünün bir parçası olan Scientific Reports'ta yakın zamanda yayınlanan bir çalışma ile, endüstriyel fosforik asidin kalitesini olağanüstü hassasiyetle ve gerçek zamanlı olarak izleyebilen bir teknoloji ortaya koydular.

Önemi, uzun süredir devam eden bir endüstriyel zorluğu çözmesinde yatıyor: örnekleme ve laboratuvar analizi arasındaki gecikme. ICP-OES gibi geleneksel yöntemler, sonuçların elde edilmesi için saatler hatta günler gerektirebilir.

Faslı araştırmacılar bunun yerine, on saniyeden kısa sürede fosfor pentoksit konsantrasyonunun doğru ölçümlerini üretebilen Lazerle Tetiklenen Bozunma Spektroskopisi (LIBS) tabanlı bir sistem geliştirdiler; bu, geleneksel tekniklerden yaklaşık 180 kat daha hızlıdır.

Bu yenilik, yalnızca lazer kullanımının ötesine uzanıyor. Ekip, gelişmiş bir kemometrik çerçeve tasarladı ve karmaşık spektral verileri yorumlamak için on iki makine öğrenme algoritmasını test etti. Yayınlanan bulgulara göre, en iyi performans gösteren model olan Kısmi En Küçük Kareler (PLS), %0,96'lık bir tahmin doğruluğu katsayısı elde ederek, zorlu ve yüksek asitli endüstriyel ortamlarda bile güvenilirliği sağladı.

Bu atılım, gübre fabrikalarının ve kimyasal tesislerin, kalite kontrolünün periyodik olmaktan ziyade sürekli hale geldiği Endüstri 4.0'a geçişini hızlandırabilir.

Beklenen faydalar arasında, anlık anormallik tespiti yoluyla kimyasal atıkların azaltılması, daha güçlü kaynak verimliliği, daha düşük enerji ve hammadde tüketimi ve gübre tedarikine güvenen çiftçiler için daha istikrarlı ürün kalitesi yer almaktadır.

Mohamed El Kohen'in de aralarında bulunduğu araştırmacılar tarafından yürütülen proje, UM6P ve OCP Grubu tarafından desteklenerek, Fas'ta akademik araştırma ile endüstriyel üretim arasındaki artan sinerjiyi göstermektedir.

Araştırmacılar, sadece fosforik asit ile sınırlı kalmayıp, metodolojinin çok sayıda sıvı işleme kimya endüstrisine uyarlanabileceğini ve gelişmiş fizik ve yapay zekâ tarafından yönlendirilen yeni nesil akıllı, sürdürülebilir fabrikalar için bir yol haritası sunabileceğini belirtiyor.