"Kash Kosh" Arkeolojik Alanının Tarihi Keşfi: Kuzey Afrika Tarihine Yeni Bir Bakış

Salı 18 Şubat 2025 - 07:30

Kuzey Afrika Ulusal Arkeoloji Bilimleri ve Miras Enstitüsü'nden (INSAP) Profesör Youssef Boukbot liderliğindeki bir grup Faslı araştırmacı, Kuzey Afrika arkeolojisi alanında önemli bir keşfe imza attı. Fas'ın Tetuan kenti yakınlarında bulunan "Kaş Koş" adı verilen ilk tarih öncesi yerleşim yerini ortaya çıkardılar. 17 Şubat 2025 Pazartesi günü saygın bilim dergisi Antiquity'de yayımlanan bu keşif, Fenikelilerin gelişinden önceki Kuzey Afrika toplumlarının tarihine ilişkin geleneksel anlayışı kökten değiştiriyor.

M.Ö. 2200-900 yılları arasına tarihlenen "Kaş Koş" alanı, bölgedeki ilk toplumların sosyal ve ekonomik gelişiminde önemli bir ilerlemeye tanıklık ediyor. Araştırmacılar, dikkatli kazılar sonucunda gelişmiş bir sosyal örgütlenmeyi gösteren mimari kalıntıları ortaya çıkardılar. Yuvarlak toprak konutlar ve dikdörtgen taş yapılar ile yiyecek depolamak için yapılmış silolar, bu toplulukların karmaşık bir örgütlenme düzeyine ulaştığını, göçebe yaşam tarzından daha yerleşik ve düzenli bir yaşama doğru kademeli bir geçişin altını çiziyor.

Buluntular, tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonominin varlığını, arpa ve buğday gibi tahılların yanı sıra fasulye ve bezelye gibi baklagillerin de bulunduğunu ortaya koydu. Koyun ve keçi yetiştiriciliği yaygındı, domuz ise azdı. Araştırmacılar ayrıca, Kuzey Afrika'da bronz kullanımına dair en eski kanıtı temsil eden bronz bir sikke de dahil olmak üzere metal nesneler buldular. Bu unsurlar, söz konusu toplumların sadece teknolojik ilerlemelerine değil, aynı zamanda Akdeniz havzası ve Sahra bölgesiyle olan ticari alışverişlerine de tanıklık etmektedir.

Profesör Boukbot, "Bu alan, Fenikelilerin gelişinden önce bile yerel toplulukların çok gelişmiş olduğunu kanıtlıyor" dedi. "Kaş-Koş önemli bir kültür ve ticaret merkeziydi ve bu keşif o dönemdeki Kuzey Afrika toplumları hakkındaki düşüncelerimizi değiştiriyor." Bu araştırma, Fenikelilerin eserlerinin varlığıyla birlikte, bu topluluklar ile Akdeniz'in diğer medeniyetleri arasındaki bağlantıları doğrulayan geniş bir değişim ağının varlığını ileri sürmektedir.

Bu alan aynı zamanda Kuzey Afrika tarihinin incelenmesinde bir dönüm noktasını temsil ediyor ve bölgenin antik çağdaki rolünü yeniden tanımlayabilir. Araştırmacılar, bölgede yapılacak daha fazla kazının benzer başka yerleri de ortaya çıkaracağını ve bu keşiflerin bölge tarihinin yeniden yazılmasındaki önemini daha da artıracağını umuyorlar.

Bu, Boukbot ekibinin Eylül 2024'te Khémisset bölgesinde keşfedilen Fas'ın ilk büyük tarih öncesi köyünden sonra yaptığı ikinci önemli keşif. Bu eserler, Kuzey Afrika'nın büyük Akdeniz istilaları ve kültürel alışverişlerden çok önce de medeniyetlerin kavşağı olduğu fikrini güçlendiriyor.