Kongolu Demokratik Cumhuriyeti: Félix Tshisekedi, isyancılar olmadan ulusal diyalog başlattı

Cuma 28 Ağustos 2026 - 08:23

Kongolu Demokratik Cumhuriyeti'nde artan siyasi gerginlikler karşısında, Félix Tshisekedi, ülkedeki atmosferi yatıştırmak amacıyla kapsamlı bir ulusal danışma başlattığını duyurdu. Süreç, siyasi partileri, sivil toplumu ve halkın farklı kesimlerini kapsayacak, ancak silahlı gruplar dışarıda bırakılacak. Bu karar, muhalefetin eleştirilerini artırabilirken, olası bir anayasa reformu tartışması da yoğunlaşmakta.

İki aşamalı bir danışma

Kongolu başkan, yeni bir siyasi dönem açmak istiyor.

Perşembe akşamı ulusal televizyonda yayımlanan bir konuşmasında, Félix Tshisekedi, ülkedeki gerginlikleri azaltmak amacıyla bir diyalog başlatacağını duyurdu. Süreç, Kongolu Demokratik Cumhuriyeti'nin 26 eyaletinde düzenlenecek danışmalarla başlayacak ve Kinshasa'da ulusal tartışmalarla sona erecek.

Kesin takvim ve pratik detaylar henüz açıklanmadı. Ancak devlet başkanı, sürecin üç ayı geçmemesi gerektiğini belirtti.

Bu girişim, özellikle anayasanın olası değiştirilmesi tartışmalarıyla damgasını vuran oldukça hassas bir siyasi ortamda gerçekleşiyor.

Silahlı gruplar tartışmalardan dışlandı

Projenin en önemli özelliklerinden biri, katılımcıların listesi.

Félix Tshisekedi, masada siyasi partileri, sivil toplum kuruluşlarını, dini ve geleneksel liderleri, ekonomik dünyadan temsilcileri, akademisyenleri ve gençlik ile kadın kuruluşlarını bir araya getirmek istiyor. Yurt dışında yaşayan Kongolu vatandaşların da danışmalara katılması gerekecek.

Öte yandan, başkanın ifadesine göre, silahlı gruplar ve yabancı güçler adına hareket eden kişiler katılamayacak.

Bu dışlama, özellikle Kinshasa'ya göre Ruanda tarafından desteklenen ve ülkenin doğusundaki önemli toprakları kontrol eden AFC/M23 isyan hareketini hedef alıyor.

Başkanın tercihi, gelecekteki diyalog etrafında ana sürtüşme noktalarından biri haline gelebilir.

Anayasa meselesi gerginliklerin merkezinde

Bu girişimin arkasında giderek hassaslaşan bir siyasi tartışma bulunuyor.

Haziran ayında kabul edilen bir yasa, bazı anayasa değişikliklerinin referanduma sunulma olasılığını açıyor. Félix Tshisekedi'nin destekçileri, ona yeni bir dönem için aday olma imkanı tanıyacak bir reform fikrini açıkça savunuyorlar.

Kongolu anayasası, şu anda başkanı iki beş yıllık dönemle sınırlıyor. Félix Tshisekedi, ilk kez 2018'de seçildi ve 2023'te yeniden göreve getirildi. Mevcut dönemi teorik olarak 2028'de sona erecek.

Devlet başkanı, bu yılın başlarında, Kongolu halkı isterse tekrar aday olacağını zaten açıklamıştı.

Bu perspektif, son birkaç aydır muhalefet ve birçok etkili Kongolu toplum aktörü arasında endişelere neden oluyor.

Katolik Kilisesi ve muhalefet projeyi sorguluyor

Anayasa reformu perspektifi, özellikle Kongolu Demokratik Cumhuriyeti'nde oldukça etkili olan Katolik Kilisesi ve birçok siyasi parti tarafından karşı çıkılmakta.

Haziran ayında reform projesine karşı düzenlenen bir gösteri, güvenlik güçleri tarafından şiddetle dağıtılmıştı.

İktidar karşıtları artık daha kapsayıcı bir süreç talep ediyorlar. Özellikle, tartışmalara isyancı grupların ve eski başkan Joseph Kabila'nın destekçilerinin de katılmasını istiyorlar.

Silahlı grupların dışlanması, ulusal bir uzlaşma arayışını zorlaştırabilir, özellikle de siyasi ve güvenlik meselelerinin sıkı bir şekilde bağlantılı olduğu bir ülkede.

Çoklu krizler bağlamında başlatılan bir diyalog

Gelecek diyalog, sakin bir ortamda gerçekleşmeyecek.

Kongolu Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda, güvenlik durumu hala kırılgan, geniş topraklar silahlı grupların kontrolünde. Bu krize artık başka bir acil durum ekleniyor: ülkede hızla yayılan bir Ebola salgını.

İktidar, bu nedenle, siyasi sürecini yürütürken önemli güvenlik ve sağlık zorluklarıyla yüzleşmek zorunda kalacak.

Yüksek riskli bir siyasi bahis

Félix Tshisekedi, bu diyaloğu duyurarak, ülkenin kurumsal geleceği etrafındaki artan muhalefet karşısında inisiyatifi yeniden ele almak istiyor.

Duyurulan danışma, Kongolu toplumun farklı bileşenleri arasında bir tartışma alanı sunabilir. Ancak başarısı, büyük ölçüde muhalefeti ve sivil toplumu sürecin tarafsızlığına ikna etme kapasitesine bağlı olacaktır.

Silahlı grupların yokluğu, zaten bir tartışma konusu haline gelirken, olası bir üçüncü dönem tartışması, başkanlığı artan siyasi baskı altına sokuyor.

Félix Tshisekedi'nin istediği diyalog, ya bir gerginliği azaltma aracı ya da yeni bir siyasi çatışma alanı haline gelebilir.