Küresel Borç: BM, Borçlulara Ses Vermek İçin Platform Başlattı

Cumartesi 18 Nisan 2026 - 13:17

Birleşmiş Milletler, gelişmekte olan ülkelerin alacaklılarla olan ilişkilerinde kolektif bir ses sahibi olmalarını sağlamak amacıyla tasarlanan çığır açıcı bir mekanizma olan “Borçlular Platformu”nun başlatılmasıyla uluslararası finansal mimariyi yeniden şekillendirmede yeni bir adım attı. Girişim, Genel Sekreter António Guterres tarafından “küresel finansta bir atılım” olarak nitelendirilerek duyuruldu.

İşbirliği ve koordinasyon için bir alan olarak sunulan bu platform, borç alan devletlerin deneyim alışverişinde bulunmalarını, bilgi paylaşmalarını ve borç müzakerelerine daha iyi hazırlanmalarını sağlamayı amaçlıyor. António Guterres'e göre, bu girişim, tarihsel olarak alacaklıların hakimiyetinde olan küresel finans sistemindeki yapısal bir dengesizliği ele alıyor.

“Uluslararası ekonomik ve finansal sistem son derece adaletsizdir,” diyen Guterres, gelişmekte olan ülkelerin uzun zamandır kendilerini doğrudan etkileyen karar alma süreçlerinden dışlandığını vurguladı. Buna karşılık, alacaklılar pozisyonlarını koordine etmek için Paris Kulübü ve Uluslararası Finans Enstitüsü gibi örgütlenmiş yapılara zaten sahipler.

Bu dengesizliğin ciddi sonuçları var. Birleşmiş Milletler'e göre, birçok ülke sürdürülemez borç döngülerine hapsolmuş durumda ve borçlanma maliyetleri gelişmiş ekonomilere göre çok daha yüksek. Özellikle Afrika ülkeleri, uluslararası piyasalardaki ortalama faiz oranlarının üç katına kadar çıkabilen faiz oranlarıyla karşı karşıya. Bugün, yaklaşık 3,4 milyar insan, borç ödemelerinin sağlık veya eğitim harcamalarını aştığı ülkelerde yaşıyor.

Borçlu Ülkeler Platformu dört temel amaca dayanmaktadır: ülkeler arasında öğrenmeyi güçlendirmek, müzakere kapasitesini geliştirmek, daha fazla şeffaflık yoluyla finans piyasalarına olumlu sinyaller göndermek ve her şeyden önce, borç alan ülkelerin borç konularında tek sesle konuşmasını sağlamak.

Girişim, Mısır'ın başkanlığında ve Pakistan'ın eş başkanlığında bir çalışma grubu tarafından yönetiliyor ve Kolombiya, Honduras, Maldivler, Nepal ve Zambiya gibi ülkeler de ilk etapta katılım gösteriyor. Sekreterya UNCTAD tarafından sağlanacak.

İspanya'nın da kalkınma için finansmana yönelik Sevilla taahhüdünün bir parçası olarak desteklediği bu platform, uluslararası finans müzakerelerindeki güç dinamiklerini yeniden dengelemeyi amaçlıyor.

António Guterres, bu girişime katılmaya uygun ülkeleri çağırırken, gelişmekte olan ülkelerin aşırı mali yüklerden etkilenmeden sürdürülebilir bir şekilde büyümelerine yatırım yapmalarını sağlayacak daha adil bir borç sisteminin kurulmasının gerekliliğini vurguladı.