Küresel Şirketler İran Çatışmasından Kaynaklanan Artan Kayıplarla Karşı Karşıya

Pazartesi 18 Mayıs 2026 - 10:45

ABD, İsrail ve İran arasında devam eden çatışma, dünya genelindeki şirketlere tahmini 25 milyar dolarlık kayba yol açtı ve küresel pazarlara yayılan aksaklıklarla birlikte finansal etki artmaya devam ediyor.

ABD, Avrupa ve Asya'da borsada işlem gören şirketlerin açıklamalarının analizi, savaşın neden olduğu ekonomik baskının boyutunu ortaya koyuyor. Birçok sektördeki işletmeler, artan enerji maliyetleri, aksayan tedarik zincirleri ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalarından ciddi şekilde etkilenen nakliye yollarıyla mücadele ediyor.

Çatışmanın başlamasından bu yana, en az 279 şirket, finansal zararı sınırlamayı amaçlayan acil önlemler açıkladı. Birçoğu fiyatları artırdı, üretimi azalttı veya hissedar ödemelerini askıya aldı. Diğerleri ise yakıt ek ücretleri getirdi, işten çıkarmalar yaptı veya artan işletme maliyetlerini dengelemek için hükümet desteği aradı.

Kriz, COVID-19 pandemisinin ve Ukrayna'daki savaşın etkilerinden hala kurtulmaya çalışan küresel ekonomiye yeni bir belirsizlik kattı. Şirket liderleri, uzun süreli istikrarsızlığın tüketici talebini zayıflatabileceği, kar marjlarını baskılayabileceği ve yılın geri kalanında enflasyonu artırabileceği konusunda giderek daha fazla uyarıda bulunuyor.

Whirlpool CEO'su Marc Bitzer, beyaz eşya üreticisinin yıllık beklentilerini önemli ölçüde düşürmesi ve temettü ödemelerini durdurmasının ardından, yaşanan düşüşü küresel finans krizinde görülen etkiye benzetti. Tüketicilerin ürünleri değiştirmek yerine tamir etmeyi giderek daha fazla tercih ettiğini belirtti.

Procter & Gamble, Toyota ve Malezya merkezli Karex de dahil olmak üzere birçok büyük şirket, çatışmayla bağlantılı artan mali yükü vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların tetiklediği yükselen petrol fiyatları, ham petrolü varil başına 100 doların üzerine çıkararak dünya çapında ulaşım ve üretim giderlerini artırdı.

Önemli deniz ticaret yollarının kapanması, gübre, alüminyum, helyum ve polietilen gibi temel endüstriyel malzemelerin tedarikini etkiledi. Avrupa ve Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren şirketler, zaten yüksek olan enerji maliyetleri nedeniyle özellikle risk altında kalırken, Asyalı üreticiler Orta Doğu yakıt tedarikine bağımlılıkları nedeniyle baskı altında kalmaya devam ediyor.

Havayolu şirketleri, jet yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle yaklaşık 15 milyar dolar olarak tahmin edilen en büyük belgelenmiş kayıp payını kaydetti. Toyota, potansiyel 4,3 milyar dolarlık bir mali kayıp konusunda uyarıda bulunurken, Procter & Gamble vergi sonrası yaklaşık 1 milyar dolarlık bir etki öngördü.

Hızlı yemek sektörü de baskıyı hissetmeye başladı. McDonald's, devam eden tedarik zinciri aksamaları ve yüksek yakıt maliyetlerinin uzun vadeli işletme giderlerinde enflasyona yol açacağını, zayıflayan tüketici harcamalarının ise giderek daha belirgin hale geldiğini söyledi.

Sanayi ve imalat grupları daha fazla maliyet artışına hazırlanıyor. Alman lastik üreticisi Continental, petrol bağlantılı hammadde fiyatlarındaki artış nedeniyle ikinci çeyrekte en az 100 milyon euro ek gider bekliyor. Yöneticiler, tam etkinin yılın ilerleyen dönemlerinde daha belirgin hale geleceği konusunda uyardı.

Analistler, birçok şirketin krizin mali sonuçlarını henüz kazanç raporlarında tam olarak yansıtmadığını söylüyor. Enflasyon, yavaşlayan büyüme ve zayıflayan satın alma gücüyle ilgili endişeler arttıkça, büyük Amerikan, Avrupa ve Japon firmalarının kar marjı tahminleri zaten aşağı yönlü revize edildi.