Trump'ın yeni tarifelerinin ardından küresel piyasalar baskı altında

Pazartesi 07 Nisan 2025 - 10:03

ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD'ye ithalatı etkileyecek yeni gümrük vergilerini açıklamasının ardından pazartesi günü küresel piyasalarda panik yaşandı. ABD Başkanı'nın uluslararası eleştiriler karşısındaki katı tutumunun etkisiyle Asya borsaları sert düşüşler yaşarken, Avrupa borsalarında da beklenen düşüşler yaşandı.

Önceki cuma günü kapanan başlıca Asya endeksleri, 2020'den bu yana en kötü gününü kaydeden Wall Street'in izinden giderek haftaya sert düşüşlerle başladı. Hong Kong'da Hang Seng endeksi %12'den fazla düşerek 2008 mali krizinden bu yana en büyük düşüşünü yaşadı. Bu belirsizlik ortamı hızla diğer küresel piyasalara da yayıldı ve Avrupa ile Kuzey Amerika'da daha fazla düşüş olacağı tahmin ediliyor.

Bu yeni önlemlerin finans piyasaları üzerindeki etkisinin sorulması üzerine Donald Trump, yaklaşımını savunarak, ekonomiyi "iyileştirmek" için bazen zor kararların gerekli olduğunu söyledi. ABD'nin bu tarifelerin açıklanmasından bu yana "çok daha güçlü" olduğunu ve piyasalardaki düşüşün kendi stratejisinin bir parçası olmadığını belirten Trump, ticaret ortaklarının ekonomik olarak yağmalandığını düşündüğü durum karşısında sert önlemlerin gerekli olduğunu vurguladı.

Yeni vergilerin etkisi

Cumartesi, 5 Nisan'dan itibaren ABD'ye giren tüm yabancı ürünlere %10 oranında evrensel vergi uygulanıyor. Ancak bu vergi, ticaret açısından en "düşmanca" kabul edilen ülkeler için, özellikle Çin (%34) ve Avrupa Birliği (%20) için yakında artırılacak. Bu artışların ticaret gerginliğini daha da artırması ve uluslararası ilişkileri daha da zayıflatması muhtemel.

Çin, derhal misilleme önlemlerini açıklayarak Amerikan ürünlerine %34 oranında ek gümrük vergileri koydu. Çinli yetkililer, bu karşı önlemlerin ABD'yi "doğru yola" geri döndürmek için gerekli olduğunu belirterek, ticaret anlaşmazlıklarını diyalog yoluyla çözmeye istekli olduklarını vurguladılar.

Küresel pazarda artan gerginlik

Washington'un kararlılığı karşısında birçok ülke ekonomik çalkantılardan uzak durmaya çalışıyor. Avrupa'dan Asya'ya dünyanın dört bir yanından diplomatlar, gümrük vergilerinde indirim için Trump yönetimiyle görüşmeye çalışıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 50'den fazla ülkenin tarifeleri görüşmek üzere Washington'a geldiğini doğruladı ancak ABD'nin onlarca yıldır uyguladığı ve haksız bulduğu ticaret uygulamalarının ardından sıfırdan başlamaya hazır olmadığını yineledi.

Avrupa'da liderler ortak bir yanıt hazırlamak amacıyla çok sayıda görüşme gerçekleştirdi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, durumu "bildiğimiz dünyanın sonu" olarak nitelendirerek, uluslararası ticaret sistemindeki bozulmanın boyutuna dikkat çekti.

Vietnam ise ABD'ye yaptığı ihracata yüzde 46 oranında ek vergi uygulamadan önce ek süre talep etti. Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri To Lam, iki ülkenin anlaşmaya varması için en az 45 gün süre talep etti ancak bu talep Beyaz Saray'ın ekonomik danışmanları tarafından şüpheyle karşılandı.

Ekonomik görünüm

Trump yönetimi, gümrük vergilerinin uzun vadeli faydalarını vurgulayarak ticaret politikasını savunmaya devam etse de, birçok ekonomist gümrük vergilerinin ani enflasyonist etkilerinden endişe duyuyor. Onlara göre, ithalat maliyetlerindeki artış, ABD'de tüketim mallarının fiyatlarında artışa yol açabilir, bu da Amerikalıların satın alma gücünü etkileyerek tüketimi yavaşlatabilir.

Yeni vergilerin küresel ekonomik büyümeyi etkilemesi, mal ve hizmet akışını kısıtlaması ve küresel tedarik zincirlerini aksatması bekleniyor.