Türkiye, 2025'in 2. yarısından itibaren göreceli ekonomik toparlanma öngörüyor

Cumartesi 16 Kasım 2024 - 11:54

Türkiye'de gelecek yılın ikinci yarısından itibaren göreceli bir ekonomik toparlanma yaşanmasının beklendiğini belirten ekonomist, bütçe imkânları ölçüsünde yönetilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu hale getirileceğini kaydetti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cuma günü Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada, hükümetin geçen yıldan bu yana "sürdürülebilir yüksek büyüme ve daha adil bir gelir dağılımı" hedefleyen "kural temelli ve iyi tasarlanmış" bir program uyguladığını söyledi.

Şimşek, üç yıllık orta vadeli programın temel bileşenlerinin "fiyat istikrarı, bütçe disiplini, sürdürülebilir cari açık ve yapısal dönüşüm" olduğunu belirtti.

Bakan, "Fiyat istikrarını sağlamak için ne gerekiyorsa yapacağız" dedi.

Şimşek ayrıca dış kırılganlıkların azaltılması ve makro-finansal istikrarın güçlendirilmesinde önemli ilerleme kaydedildiğine işaret etti. "Program döneminde cari açığı GSYİH'nın %2'sinin altında tutarak ek rezervler biriktirmeyi ve dış borç sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi hedefliyoruz" dedi.

"Rezerv yeterliliğimiz uluslararası tanıma göre eşik seviyesine ulaştı. Toplam rezervlerimiz 59 milyar dolar arttı ve takaslar hariç net rezervlerimiz Mayıs 2023'e göre 106 milyar dolar yükseldi. Bu artışın yaklaşık %75'i iç portföy tercihlerinden kaynaklanıyor" diye belirtti.

İç borç çevirme oranını 2023'te yüzde 139,5'ten bu yıl yüzde 132'ye, 2025'te ise yüzde 119'a düşürmeyi planladıklarını aktardı.

Şimşek, "Yüksek enflasyon, karşı karşıya olduğumuz en kritik makroekonomik zorluktur" diyerek, fiyat istikrarına ulaşmanın uzun vadeli kararlılık ve çaba gerektireceğini söyledi.

Enflasyondaki düşüş süreciyle birlikte yıllık enflasyon son beş ayda 26,9 puan azalarak ekim ayında yüzde 48,6'ya geriledi.

Ancak Şimşek, özellikle hizmet sektöründe kalıcı bir ataletin olduğunu kabul etti.

"Para politikalarına karşı oldukça hassas olan temel mallardaki enflasyon daha belirgin bir şekilde gerilerken, küresel ölçekte görüldüğü gibi hizmetlerdeki atalet yüksek kalmaya devam ediyor" dedi.

Bir hafta önce, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bu yıl ve sonraki yıl sonu enflasyon tahminlerini sırasıyla %44 ve %21'e yükseltti. TCMB Guvernörü Fatih Karahan, dezenflasyon sürecini ilerletmek ve hedeflere ulaşmak için politikayı sıkı tutmaya söz verdi.

Bankanın üç ay önceki enflasyon raporunda 2024'te yıl sonu enflasyonunun %38, gelecek yıl ise %14 olacağı öngörülüyordu. Hükümet 2024 sonu ve 2025 sonu enflasyonunun sırasıyla %41,5 ve %17,5 olmasını bekliyor.

Enflasyonu dizginlemek için merkez bankası Haziran 2023 ile Mart 2024 arasında faiz oranlarını 4.150 baz puan artırarak %50'ye çıkardı. Geçtiğimiz hafta Karahan, yeni enflasyon tahminlerinin sıkı politikayı sürdürmeye dayandığını ve bankanın enflasyonu düşürmek için "gerekli olan her şeyi" yapacağını söyledi.

Şimşek, önümüzdeki dönemde enflasyondaki düşüşü etkilemesi beklenen temel unsurları şöyle sıraladı:

"Birincisi, para politikasının enflasyon üzerindeki gecikmeli etkisi zamanla daha da belirginleşecek. İkincisi, 2025'te bütçe açığı/GSYİH oranındaki azalma olumsuz bir mali etki yaratacak. Üçüncüsü, bütçenin izin verdiği ölçüde yönetilen fiyatları enflasyon hedefleriyle uyumlu hale getireceğiz" dedi.

Şimşek, hükümetin hızlı genişlemeden ziyade ekonomik dengeye öncelik vermesi nedeniyle, 2024 için bir önceki yılın %5,1'inden düşük olan %3,5'lik mütevazı bir GSYİH büyümesi öngördü. Ancak, önümüzdeki yıl için iyimserliğini dile getirdi.

"Büyüme projeksiyonlarımız beklentilerimizle uyumlu... Enflasyonun düşmesi ve küresel koşulların olumlu seyretmesiyle birlikte gelecek yılın ikinci yarısından itibaren ekonomik aktivitede göreceli bir toparlanma öngörüyoruz" dedi.

Yapısal reformlar, yeşil dönüşüm

Şimşek, Ankara'nın 18 aylık ekonomik toparlanma programında elde ettiği kazanımların kalıcı hale getirilmesinin ancak yapısal reformlarla mümkün olduğunu söyledi.

"Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin geliştirilmesi, yeşil, dijital ve teknolojik dönüşümün sağlanması, insan sermayesinin güçlendirilmesi, işgücü piyasasının daha verimli hale getirilmesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve kayıt dışılığın azaltılması programın temel eksenleridir" dedi.

Şimşek, enflasyondaki düşüşün sadece talep yönlü politikalarla değil, gıda, konut, enerji gibi alanlardaki arz yönlü tedbirlerle de desteklendiğini söyledi.

"Kamu maliyesinde, Kamu Alımları Reformu ve Kamu İşletmeleri yönetim reformu taslağımızı parlamento grubumuza sunduk. Yapısal reformlar yoluyla verimliliği ve rekabet gücünü artırarak büyüme potansiyelimizi güçlendireceğiz" dedi.

Şimşek, gelir politikalarının amacını vergi adaletinin daha da güçlendirilmesi ve doğrudan vergilerin payının artırılması olarak özetledi ve hükümetin kayıt dışı ekonomiyle mücadele konusunda kararlı olduğunu vurguladı.

Türkiye 2025 yılı için toplam 14,73 trilyon TL bütçe harcaması planlıyor, Hazine ise 6,6 trilyon TL'lik bütçe ayıracak. Faiz giderleri için ayrılan tutar ise 1,95 trilyon TL.

Faiz ödemeleri hariç, Hazine bütçesinin yüzde 98,4'ü (yaklaşık 4,57 trilyon TL) diğer kamu kurumlarının hizmetlerinin finansmanına ayrılacak. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile mahalli idarelere 1,3 trilyon TL'lik önemli tahsisatlar yapıldı.