Yeni Anayasa, Türkiye'nin siyasi manzarasına hakimdir

Pazartesi 06 Mayıs 2024 - 22:30

Geçtiğimiz Mart ayında yerel seçim turunun sonuçlanmasından sonra, çeşitli yerel siyasi güçler arasındaki geniş bölünmelerin ortasında, yeni bir anayasa hazırlama konusu Türkiye'nin siyasi manzarasının ön saflarında yer alıyor.

On yıldan fazla bir süre önce, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 1982 Anayasası ile birlikte "sivil bir anayasa" kabul edilmesi çağrısında bulundu, 1980 Askeri darbesi sonucu olmuştur. Türk siyasi partileri yeni bir anayasaya duyulan ihtiyaçta neredeyse oybirliğiyle olsa da, içeriği ve taslak oluşturma mekanizmaları hakkındaki vizyonlar değiştiği için Anayasa'nın kimliği ve içeriği tartışmalı ve çekişmeli olmaya devam etmektedir.

Bir dizi ertelemenin ardından, geçen hafta ülke için yeni bir anayasa hazırlamak için siyasi istişareler sürecinin başladığını resmen ilan etti, i̇ktidardaki AKP için benzeri görülmemiş bir gerileme görülen yerel seçimlerin ardından, CHP liderliğindeki muhalefet güçleri için tarihi bir ilerleme karşılığında.

İstişarelerin süreci, taslak hazırlama yöntemi ve metin maddeleri üzerinde fikir birliğine varmak amacıyla Parlamento'da temsil edilen çeşitli siyasi partileri dahil etmektir.

Böylece, Türk Parlamentosu Başkanı Nauman Kurtolmouche, Adalet ve Kalkınma, 30 Nisan Salı günü siyasi partilerle istişarelere başladı, cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı Özgür Özil'e yaptığı ziyaretle.

Kurtolmouché ve Özil, maddelerinin içeriğini detaylandırmadan anayasa reformunun usul yönlerini tartıştılar. Buluşmanın ardından yerel medyaya yaptığı açıklamada Kurtolmouché, "ortak bir proje için fikir birliğinin ve fikir birliğinin önemini" vurgularken, Özil ısrarla "herhangi bir yeni anayasa hazırlanmadan önce Türklerin yaşadığı kritik sorunların çözülmesi".

Konuşmacı hafta boyunca istişarelerini sürdürerek Halk Eşitliği ve Demokrasi Partisi (Müsteşarlık - Kürt yanlısı Azınlık) ve İyi Parti (Müsteşarlık - Merkez Sağ) yetkilileri ile görüştü, anayasal hazırlama sürecinin altında yatan usul yönlerine ve yönergelerine ilişkin tartışmalara odaklanmak.

Bu toplantıların ardından yapılan basın açıklamalarında PPD, partinin eş genel başkanı Tolai Hatemoğlu ile birlikte yeni anayasa taslağına "dikkatli" destek verdiğini ifade etti, değişim ihtiyacını vurgulamak, ancak tartışmaların bir "hükümet kordonuna" dönüşmesine izin vermemeye karşı uyarmak".

Kendisine göre, yeni seçilen İyi Parti Genel Başkanı Ekvator Darwish Oglu, partinin "anayasal reform teklifini değerlendirme isteğini dile getirdi, türkiye'nin parlamentodan yürütme başkanlık sistemine geçişinin özel eleştirisini de içermesi koşuluyla."

Türk gözlemciler, siyasi partilerin bir sonraki yasama oturumunda yeni Anayasanın maddesine ilişkin müzakerelerin başlaması için 2024 yazının sonuna kadar önerilerini sunmalarını bekliyorlar, metni hazırlamak için ortak bir meclis komitesinin atanmasıyla.

Türkiye Cumhurbaşkanı anayasa reformuna büyük önem veriyor. Geçtiğimiz Ekim ayında Parlamento oturumunun açılması vesilesiyle yaptığı konuşmada, yeni Anayasa'nın "darbelerin mirasının ortadan kaldırılmasına katkıda bulunacağını düşündü d 'état."

"Türkiye'nin yüzüncü yılına uygun, fikir birliği ve diyalogla hazırlanan kapsayıcı ve kapsamlı bir sivil anayasa istiyoruz (1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından bu yana geçen 100 yıla atıfta bulunarak)," Erdoğan, "bugün ülkemizin koşulları ilk kez uygun dedi, demokratik sistemin normal işleyişi içinde bir anayasa hazırlamak ve ona ulusun rızasını sunmak."

1982 Türkiye Anayasası, 1980 yılında Genelkurmay Başkanı Kenan Efrin liderliğindeki askerî darbe d 'état'tan çıkan rejim tarafından kurulmuştur. Metin, yıllar içinde neredeyse 20 değişiklik geçirdi, en dikkate değer olanı 2017'de parlamenter sistemin bir yürütme başkanlık sistemi ile değiştirilmesidir.

Ktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi, 2007'de yeni bir anayasa kabul etmeye çalıştı ve bu girişim daha sonra muhalefet tarafından reddedildi. Yeni bir anayasayı kabul etmek için, en az 400 milletvekilinin (600 üzerinden) taslak metni onaylaması veya 360 milletvekilinin taslak üzerinde bir halk referandumu çağrısında bulunması gerekir.

Mayıs 2023 yasama seçimleri sırasında AKP, CHP'nin 268 sandalyesine karşı 169 sandalye kazandı. "Milliyetçi hareket" müttefiki ile iktidar partisi, referandum veya yeni bir anayasa taslağının kabulü için gereken barajın altında 323 sandalyeye sahiptir.