70'ten fazla stratejik mineraliyle küresel dönüşümde geleceğin kilit oyuncusu Fas

Cuma 11 Nisan 2025 - 09:10

Kritik mineral kaynaklarına erişimi güvence altına almak için küresel rekabet yoğunlaşırken, Fas uluslararası sahnede gelecek vaat eden bir oyuncu olarak ortaya çıkıyor. Krallık, fosfat endüstrisindeki hakim konumunun yanı sıra, hala büyük ölçüde keşfedilmemiş 70'ten fazla stratejik mineral türüne sahip olup, bu da ona küresel tedarik zincirlerinde giderek artan bir rol kazandırıyor.

Bu kaynaklar arasında yenilenebilir enerji, bilgi teknolojileri ve elektrikli araçlar gibi pek çok gelişmiş endüstri için olmazsa olmaz olan nadir toprak elementleri de yer alıyor. Bu bağlamda Fas, mevcut pazar liderleri olan Çin ve Avustralya ile birlikte, lityum, çinko ve kobalt gibi stratejik minerallerin yükselen tedarikçisi olarak Güney Afrika ile birlikte kendini konumlandırıyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na göre Fas, nadir toprak elementlerinin varlığına elverişli oluşumlarda önemli yataklara ev sahipliği yaparak olağanüstü jeolojik çeşitliliğe sahiptir. Ancak bu potansiyelin ekonomik ve stratejik zenginliğe dönüştürülmesi, araştırma, geliştirme ve uluslararası teknolojik ortaklıklara büyük yatırımlar yapılmasına bağlıdır.

Uzmanlaşmış platform "Atalayar" bu ihtiyaca vurgu yaparken, madencilik sektörünü düzenleyen yasal çerçevenin, ulusal egemenliği güçlendirmek ve işleme endüstrilerine daha fazla yabancı yatırım çekmek amacıyla acilen reform edilmesi gerektiğini vurgulayan "Attaqa" da aynı görüşte.

Çin'in elektrikli araçlar için pil üretimine yönelik yatırımları, Fas'ın bu stratejik sektördeki artan cazibesini ortaya koyuyor. Ancak asıl zorluk, sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak, çıkarmadan işleme, üretim ve bileşenlerin geri dönüşümüne kadar uzanan eksiksiz bir değer zincirinin oluşturulmasıdır.

Bu bağlamda, Ulusal Hidrokarbon ve Madenler Ofisi (ONHYM), ülkenin jeolojik açıdan en umut vadeden bölgelerine yayılmış lityum, kobalt, niyobyum, bakır ve gümüş gibi kritik metalleri hedefleyen 2024 yılında tam 44 arama projesi başlattı.

Önde gelen projeleri arasında Bir El Mamy'de lityum arama, Targa'da niyobyum ve nadir toprak elementleri, Tizi Nouchene'de kobalt, Mrija'da bakır ve Alma ve Aman Tazougart'ta gümüş arama yer alıyor. Bu projelerin yarısı doğrudan ONHYM tarafından, diğer yarısı ise ulusal ve uluslararası aktörlerin ortaklığıyla gerçekleştiriliyor.

Bu girişimler, Fas'ın küresel stratejik mineraller pazarında gelecekteki merkezi bir oyuncu olarak konumunu güçlendiriyor ve daha sürdürülebilir ve yenilikçi bir ekonomiye doğru endüstriyel dönüşüme önemli bir katkı sağlamanın önünü açıyor.