Arap ülkeleri Trump'ın Gazze planına karşı birleşti

Perşembe 13 Şubat 2025 - 12:02

Arap ülkeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Filistinlileri Gazze Şeridi'nden Mısır ve Ürdün'e taşıma planına karşı, nadir görülen bir birlik gösterisinde bulunarak tepkilerini dile getirdiler.
Washington'ın en yakın dostları bile öneriye karşı çıkıyor ve Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkeler öneriyi engellemek için yoğun diplomatik çabalar yürütüyor.

Washington'daki Arap Körfez Devletleri Enstitüsü'nden Anna Jacobs, "Arap devletlerinin ABD ve İsrail'in yanında yer aldığı ve Gazze'deki Filistinlilere yönelik etnik temizlik politikasını desteklediği görülemez" dedi.

Trump, son iki haftadır, ABD'nin "sahip olacağı" Gazze'nin basitçe "temizlenmesi" ve Filistin topraklarında yaşayan iki milyondan fazla kişinin Mısır ve Ürdün'e taşınması önerisinde ısrar ediyor.

İlk iki Arap ülkesinin İsrailli komşularıyla savaş halini sona erdirmek ve barış imzalamak konusundaki sert muhalefeti karşısında, Amerikan başkanı, eğer bu iki ülke Gazze halkını kabul etmezse Kahire ve Amman'a sağlanan yardımı askıya almakla tehdit etti.

Kahire suçlamayı dile getiriyor

Mısır, Amerikan Başkanı'nın tehditlerine öfkelenerek en kararlı tutumu benimsedi.

Amerikan projesiyle tek başına rekabet edemeyeceğinin bilincinde olan Kahire, bir kez olsun birlik gösteren Arap dünyasını harekete geçirme yolunu seçti.

ABD'nin geleneksel müttefikleri Ürdün, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'ın desteğiyle Kahire, "kırmızı çizgi"den ve Filistin haklarının ihlalinden söz etti.

Uluslararası Kriz Grubu'nun Amerikan programı direktörü Michael Hanna, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Mısır bunu tek başına yapamaz ve yerinden edilme konusunda birleşik bir Arap tutumu benimsemek için Arapların, özellikle de Körfez ülkelerinin desteğine ihtiyacı var." dedi.

"Mısır'ın ekonomik nüfuzu yok ama Körfez'in desteği, uluslararası alanda ve Trump karşısında karar alma gücünü artırıyor" diye ekliyor.

Mısır, saldırılarının bir parçası olarak bu ayın sonlarında Kahire'de olağanüstü bir Arap zirvesi düzenleyeceğini duyurdu ve Filistinlilerin topraklarında kalmasını sağlayacak Gazze'nin yeniden inşası için "kapsamlı bir vizyon" sunacağını söyledi.

Kahire ayrıca zirvenin ardından İslam İşbirliği Teşkilatı'nın acil bakanlar toplantısının yapılması konusunda prensipte anlaşma sağladı.

"Birleşik Arap Pozisyonu"

Zaten 2,3 milyon Filistinli mülteciye ev sahipliği yapan Ürdün de aynı şekilde kararlı.

Kral Abdullah II ve Cumhurbaşkanı Sisi, Çarşamba günü Haşimi Kralı ile ABD Başkanı Donald Trump arasında Washington'da gerçekleşen görüşmenin ardından ülkelerinin tutumlarının "birliği" üzerinde durduklarını vurguladılar.

"Filistin halkının topraklarından çıkarılmasına yol açmadan, Gazze Şeridi'nde yeniden yapılanma sürecinin derhal başlatılmasının" önemini vurguladılar.

Suudi Arabistan da sert bir tutum sergiledi. Krallığın Dışişleri Bakanlığı, Riyad'ın Filistin devletine olan bağlılığını yineledi ve "Filistinlileri kökten sökmeye" yönelik her türlü girişimi kınadı.

2020 yılında İsrail ile normalleşme anlaşması imzalayan Birleşik Arap Emirlikleri de, "Filistin halkının devredilebilir hakları" konusunda her türlü "uzlaşmayı" ve onları yerinden etme girişimini reddederek projeye karşı çıkanlar safına katıldı.

İsrail ile ilişkilerini normalleştiren bir diğer Körfez ülkesi Bahreyn de, "İsrail ile barış içinde bir arada yaşamaya olanak verecek şekilde tam egemenliğe sahip bir Filistin devletinin kurulması" çağrısında bulundu.

Nadir bir birlik anı

Rekabet eden jeopolitik çıkarların sıklıkla böldüğü bir bölgede bu birlik anı alışılmadık bir durum.

ABD'nin yardımıyla en üst makama atanan Lübnan Devlet Başkanı Joseph Avn da Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Filistinlilerin herhangi bir şekilde yerinden edilmesine yol açacak önerileri" reddetti.

Ülkesine uygulanan yaptırımların kaldırılması için ABD'nin desteğine ihtiyaç duyan Suriye'nin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şerih de Donald Trump'ın planını "gerçekleşmesi mümkün olmayan çok ciddi bir suç" olarak niteledi.

Mısırlı siyaset bilimci Ahmed Maher'e göre Arap dünyasından gelen mesaj açıktır: herhangi bir zorla yerinden etme hariç tutulmuştur ve İsrail-Filistin çatışmasının çözümü "iki devletli modeldir. Bu iki noktanın dışındaki herhangi bir tartışma alakasız" dedi AFP'ye.