Fas Sahrası: Güvenlik Konseyi özerklik planı konusunda müzakereler için baskı yapıyor

Salı 15 Nisan 2025 - 16:05

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 14 Nisan 2025 Pazartesi günü Fas Sahrası meselesine ayrılmış kapalı bir toplantı düzenledi. ABD'nin Fas'ın özerklik planını açıkça desteklediği bir ortamda, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin kişisel temsilcisi Staffan de Mistura, bu girişim etrafında önümüzdeki üç ay içinde müzakerelerin yeniden başlatılmasını önerdi.

Bu ton değişikliğinin, Fas diplomasisinin başı Nasır Burita ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasında Washington'da son dönemde yapılan görüşmelerle örtüştüğü görülüyor. İkincisi, Başkan Trump'ın, "tek olası yol" olarak nitelediği Fas egemenliği altındaki özerklik planına dayalı bir çözüm çağrısı yaptığını hatırlattı.

Washington'un desteğinin artık BM politikaları üzerinde doğrudan bir etkisi olduğu görülüyor. Nitekim De Mistura, "karşılıklı olarak kabul edilebilir" bir çözüm üzerinde ısrar ederken, referandum ya da toprakların bölünmesine dair herhangi bir göndermede bulunmamış, yalnızca özerklik konusunda ciddi tartışmalara ihtiyaç olduğundan söz etmiştir.

BM diplomatı ayrıca Fransa'nın bu konudaki artan rolünü vurgulayarak, Güvenlik Konseyi'nin iki daimi üyesi ABD ve Fransa'nın konuya doğrudan müdahil olduğunu söyledi. Ancak Rabat ile Cezayir arasındaki ilişkilerin kötüleşmesinden endişe duyduğunu dile getiren Pompeo, bölgede diyalog eksikliği, sınırların kapalı olması ve silahlanma yarışının sürmesi nedeniyle bölgesel tırmanış risklerinin arttığına dikkat çekti.

De Mistura konuşmasında Tindouf kamplarındaki duruma da değinerek, onlarca yıldır kimlikleri tespit edilemeyen ve sayıları belirlenemeyen insanların akıbetine ilişkin duygularını dile getirdi.

Sahra sorununun Birleşmiş Milletler gündemine alınmasının 50. yıl dönümü olan 2025 yılı dolayısıyla, Genel Sekreter'in kişisel temsilcisi, önümüzdeki üç ayı siyasi çözüme yönelik bir yol haritası oluşturmak için "fırsat penceresi" olarak görüyor.

Fas'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Ömer Hilale'nin "sıradan" olarak nitelediği görüşme, sorunun yönetiminde bir dönüm noktası olabilir. Washington'un diplomatik ağırlığı, değişen uluslararası bağlamla birleşince, Konsey içindeki dengeleri değiştirebilir.

Konsey'in on beş üyesinin, özellikle de daimi üyelerin, bu ivmeyi somut bir ilerlemeye dönüştürüp dönüştüremeyecekleri ise henüz belli değil. Kesin olan bir şey var: Fas'ın özerklik planı giderek masadaki tek gerçekçi çözüm olarak ortaya çıkıyor.