İran çatışması küresel piyasalarda yeni baskılar oluşturuyor

Çarşamba 02 - 10:30

Küresel finansal piyasalar, Orta Doğu'daki askeri gerginliklerin artmasıyla birlikte enerji fiyatlarının yükselmesi ve enflasyon, borçlanma maliyetleri ve dünya ekonomisi üzerindeki görünümle ilgili endişelerin yeniden canlanması nedeniyle Salı günü yeniden baskı altına girdi.

Son piyasa hareketleri, ABD Başkanı Donald Trump tarafından büyük ölçekli ve güçlü olarak tanımlanan İran'a yönelik yeni ABD saldırılarının ardından gerçekleşti. İran yetkilileri ise, Amerikalıların saldırganlığına yanıt olarak bir askeri operasyon başlattıklarını duyurdu.

Yenilenen karşılaşma, enerji piyasalarında risk primlerini hızla artırdı. Yatırımcıların Washington'un ekonomik önlemlerine odaklandığı görece sakin bir dönemin ardından, askeri tırmanışın geri dönüşü, enerji arzında ve uluslararası ticarette kesintiler olabileceği korkularını artırdı.

ABD Batı Teksas Araştırma petrolü, varil başına %5,20 artışla 90,22 dolara yükselerek Temmuz ayının sonundan beri en yüksek seviyesine ulaştı. Uluslararası gösterge olan Brent petrolü ise varil başına %4,60 artışla 94,65 dolara çıktı.

Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılıkla ilgili endişeler, piyasa belirsizliğini artırdı. Yunan denizcilik ajansına göre, iki petrol tankerinin stratejik su yolundan ayrılırken tanımlanamayan projelerle vurulduğu bildirildi. Bu olaylar, boğazdan geçişin yakında normale döneceğine dair umutları zayıflattı.

Avrupa gaz piyasaları da keskin bir şekilde tepki verdi. Gaz fiyatları, megawatt-saat başına 74,20 €'ya çıkarak Ocak 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Düşük Avrupa gaz envanterleri ve kış mevsimi öncesinde arz güvenliğini sağlama hazırlıkları, bölgedeki uzun süreli gerginliklerin potansiyel etkileri konusunda endişeleri artırdı.

Baskı, emtia piyasalarının ötesine geçti. Hükümet tahvilleri getirileri, sürekli enflasyon ve zayıf ekonomik faaliyetle ilgili riskleri telafi etmek için yatırımcıların daha yüksek getiri talep etmesiyle arttı.

Fransa'nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi, 2008'den bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, Almanya'nın eşdeğeri 2011'den bu yana en yüksek seviyeye tırmandı. Britanya'nın borçlanma maliyetleri de birkaç yıl içinde görülmeyen seviyelere yükselirken, Japonya'nın 10 yıllık getirisi 1996'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Gelişmeler, euro bölgesindeki enflasyonun Ağustos ayında üç yılın en yüksek oranına ulaşmasıyla birlikte Avrupa Merkez Bankası'nın gelecekteki para politikası üzerindeki belirsizliği artırdı. Yatırımcılar, artan enerji maliyetlerinin tüketici fiyatlarına nasıl yansıyacağı ve enflasyonu kontrol etme çabalarını nasıl karmaşık hale getireceği konusunda giderek daha fazla dikkat kesiliyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, tırmanış, Federal Rezerv'in Eylül toplantısı etrafındaki beklentileri de bulanıklaştırdı. Artan enerji fiyatları, enflasyonist baskıları güçlendirebilir ve merkez bankasının faiz oranlarına yaklaşımını etkileyebilir.

Hisse senedi piyasaları, artan belirsizliği yansıttı. Dow Jones Sanayi Ortalaması %0,79 düşerken, Nasdaq %1,03 azaldı. Paris, Frankfurt, Londra ve Milano gibi büyük Avrupa piyasaları da yatırımcıların yenilenen çatışmanın potansiyel ekonomik sonuçlarını değerlendirmesiyle birlikte düşüş yaşadı.

Son gelişmeler, Orta Doğu'daki jeopolitik gerginliklerin küresel finansal piyasalarda ne kadar hızlı yayılabileceğini vurguluyor. Enerji fiyatları, enflasyon beklentileri, hükümet borçlanma maliyetleri ve yatırımcı duyarlılığı, petrol ve gaz arzına veya bölgedeki önemli su yollarındaki deniz trafiğine yönelik herhangi bir tehdide karşı özellikle hassas kalmaya devam ediyor.